Πολλοί άνθρωποι είναι πάντα πρόθυμοι να βοηθήσουν, δεν δημιουργούν εντάσεις, αποφεύγουν τις διαφωνίες και βρίσκουν έναν τρόπο να τα έχουν καλά με όλους. Τους χαρακτηρίζουμε ευγενικούς, συνεργάσιμους και ιδιαίτερα ευχάριστους. Μόνο που σπάνια αναρωτιόμαστε τι συμβαίνει όταν κλείνει η πόρτα και μένουν μόνοι τους. Είναι πράγματι τόσο άνετοι με όσα συμβαίνουν γύρω τους ή έχουν μάθει να βάζουν τις επιθυμίες τους σε δεύτερη μοίρα;
Μερικές φορές, η ανάγκη μας να διατηρούμε την ηρεμία στις σχέσεις μάς οδηγεί στο να δημιουργούμε μια μόνιμη εσωτερική αναστάτωση. Δεν θέλουμε να απογοητεύσουμε, να δυσαρεστήσουμε ή να φανούμε δύσκολοι. Έτσι, αρχίζουμε να υποχωρούμε ακόμη και σε ζητήματα που έχουν σημασία για εμάς. Και το παράδοξο είναι ότι μπορεί να χρειαστεί πολύς καιρός μέχρι να συνειδητοποιήσουμε πόσο μας έχει κουράσει αυτή η συμπεριφορά.
Πόσο κοστίζει τελικά το να είσαι πάντα ευχάριστος;
Φαντάσου να περνάς ολόκληρη την ημέρα προσπαθώντας να ελέγχεις τις αντιδράσεις σου. Να προσέχεις μήπως ακουστείς απότομος, να δείχνεις ενδιαφέρον ακόμη κι όταν δεν έχεις διάθεση και να διατηρείς το χαμόγελό σου ανεξάρτητα από όσα αισθάνεσαι.
Αυτός ο διαρκής έλεγχος δεν είναι απαραίτητα αθώος. Η ψυχολογική έρευνα έχει εξετάσει το φαινόμενο της συναισθηματικής εργασίας, δηλαδή την προσπάθεια που καταβάλλουμε για να διαχειριστούμε και να εκφράσουμε τα συναισθήματα που απαιτεί ένας συγκεκριμένος ρόλος.
Η ψυχολόγος Alicia Grandey διαπίστωσε, σε έρευνα που δημοσίευσε το 2003, ότι οι εργαζόμενοι που προσποιούνταν συναισθήματα τα οποία δεν βίωναν πραγματικά παρουσίαζαν υψηλότερα επίπεδα στρες και συναισθηματικής εξάντλησης.
Αντίθετα, όταν προσπαθούσαν να επανεξετάσουν μια κατάσταση ώστε να αλλάξουν ουσιαστικά τον τρόπο με τον οποίο αισθάνονταν, δεν εμφανιζόταν η ίδια συσχέτιση.
Παρότι η συγκεκριμένη έρευνα αφορά το εργασιακό περιβάλλον, αναδεικνύει μια ενδιαφέρουσα διάκριση. Άλλο είναι να διαχειρίζεσαι συνειδητά μια δυσάρεστη κατάσταση και άλλο να αισθάνεσαι υποχρεωμένος να παρουσιάζεις συνεχώς μια διαφορετική συναισθηματική εικόνα.
Η παγίδα του να μη θέλεις να απογοητεύσεις κανέναν
Το να ενδιαφέρεσαι για τους άλλους είναι όμορφο. Το να αισθάνεσαι, όμως, υπεύθυνος για την ικανοποίηση όλων μπορεί να γίνει εξαιρετικά περιοριστικό.
Σκέψου πόσες αποφάσεις παίρνουμε καθημερινά έχοντας στο μυαλό μας την αντίδραση κάποιου άλλου. Από το πού θα πάμε για φαγητό μέχρι το αν θα διεκδικήσουμε κάτι που δικαιούμαστε στη δουλειά. Οι μικροί συμβιβασμοί αποτελούν φυσιολογικό κομμάτι της συνύπαρξης. Όταν, ωστόσο, γίνονται ο μοναδικός τρόπος με τον οποίο σχετιζόμαστε με τους ανθρώπους, υπάρχει κίνδυνος να χάσουμε την επαφή με τις προσωπικές μας προτεραιότητες.
Εδώ αποκτά ενδιαφέρον η έννοια της αυθεντικότητας. Το 2008, ερευνητές ανέπτυξαν την Authenticity Scale, μια ψυχολογική κλίμακα που εξετάζει, μεταξύ άλλων, κατά πόσο οι άνθρωποι ζουν σύμφωνα με τις προσωπικές τους αξίες ή αισθάνονται αποξενωμένοι από τον εαυτό τους.
Τα ευρήματα συνέδεσαν την αυθεντικότητα με την αυτοεκτίμηση και την ψυχική ευεξία, ενώ η αυτοαποξένωση και η έντονη επιρροή των εξωτερικών προσδοκιών παρουσίασαν αρνητικές συσχετίσεις με την ευημερία.
Το να σε συμπαθούν όλοι δεν αποτελεί απαραίτητα ένδειξη ότι αισθάνεσαι καλά με τον εαυτό σου. Ιδιαίτερα όταν η αποδοχή τους προϋποθέτει να αγνοείς συστηματικά όσα σκέφτεσαι και επιθυμείς.
Μπορείς να αλλάζεις συμπεριφορά χωρίς να χάνεις την προσωπικότητά σου
Ας ξεκαθαρίσουμε κάτι σημαντικό. Η αυθεντικότητα δεν σημαίνει ότι πρέπει να αντιδράς αυθόρμητα σε οτιδήποτε σε ενοχλεί ή να εκφράζεις κάθε σκέψη που περνά από το μυαλό σου.
Μπορείς να διαφωνείς και να παραμένεις ευγενικός. Να αισθάνεσαι εκνευρισμό και να επιλέγεις να συζητήσεις ένα πρόβλημα αργότερα. Να προσαρμόζεις τον τρόπο επικοινωνίας σου ανάλογα με τον συνομιλητή σου, χωρίς να αλλάζεις τις προσωπικές σου πεποιθήσεις.
Άλλωστε, ο ψυχολόγος Mark Snyder περιέγραψε ήδη από το 1974 την έννοια της αυτοπαρακολούθησης, την ικανότητά μας δηλαδή να αντιλαμβανόμαστε τις κοινωνικές συνθήκες και να προσαρμόζουμε ανάλογα τη συμπεριφορά μας.
Μια μεταγενέστερη μελέτη, το 2017, εντόπισε ασθενή συνολική σχέση ανάμεσα στην αυτοπαρακολούθηση και την αυθεντικότητα. Αυτό σημαίνει ότι δεν μπορούμε να θεωρούμε αυτομάτως λιγότερο αυθεντικούς τους ανθρώπους που προσαρμόζονται εύκολα στις κοινωνικές περιστάσεις.
Το ουσιαστικό ερώτημα είναι διαφορετικό. Αλλάζεις συμπεριφορά επειδή το επιλέγεις ή επειδή αισθάνεσαι ότι δεν έχεις άλλη επιλογή;
Μάθε να αντέχεις το ενδεχόμενο να μη συμφωνούν όλοι μαζί σου
Ίσως αυτή να είναι μία από τις σημαντικότερες πλευρές της προσωπικής μας εξέλιξης. Να αποδεχτούμε ότι δεν μπορούμε να είμαστε πάντοτε αρεστοί και ότι μια διαφωνία δεν σημαίνει απαραίτητα πως κινδυνεύει μια σχέση.
Δεν είναι εύκολο, ιδιαίτερα αν έχεις συνηθίσει να αποφεύγεις τις συγκρούσεις. Μπορεί να αισθανθείς ενοχές όταν αρνηθείς μια χάρη ή αμηχανία όταν εκφράσεις μια διαφορετική επιθυμία. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι έκανες κάτι λανθασμένο.
Ξεκίνα παρατηρώντας τις στιγμές που συμφωνείς μηχανικά με τους άλλους. Δώσε λίγο χρόνο στον εαυτό σου προτού απαντήσεις σε ένα αίτημα και προσπάθησε να ξεχωρίσεις τι πραγματικά θέλεις από αυτό που θεωρείς ότι οφείλεις να κάνεις.
Δεν χρειάζεται να γίνεις απότομος, αδιάφορος ή εγωκεντρικός για να προστατεύσεις τον προσωπικό σου χώρο. Ούτε να αντιμετωπίζεις κάθε συμβιβασμό σαν προσωπική ήττα.
Μπορείς να είσαι ένας δοτικός άνθρωπος χωρίς να είσαι διαρκώς διαθέσιμος. Μπορείς να αγαπάς τους άλλους χωρίς να συμφωνείς πάντα μαζί τους. Και, κυρίως, μπορείς να διατηρείς τις σχέσεις σου χωρίς να αναλαμβάνεις αποκλειστικά την ευθύνη για την ευτυχία όλων.
Γιατί μια σχέση στην οποία χρειάζεται να κρύβεις συνεχώς τις ανάγκες σου ίσως αξίζει να την επανεξετάσεις. Όχι απαραίτητα για να απομακρυνθείς από τον άλλον, αλλά για να βρεις έναν τρόπο να υπάρχεις κι εσύ μέσα σε αυτήν.
Γεια σου φίλη! Είμαι η Μάρθα και αγαπώ καθετί καινούργιο! Παρόλο που ξεκίνησα με σπουδές στη Διοίκηση Επιχειρήσεων, το πάθος μου για τη γραφή με οδήγησε στη Δημοσιογραφία, όπου ολοκλήρωσα το μεταπτυχιακό μου στο ΕΚΠΑ. Πάντα με γοήτευε ο κόσμος του lifestyle, της μόδας, της ομορφιάς και της διακόσμησης (ζυγός που θέλει αρμονία), και τώρα έχω τη χαρά να μοιράζομαι τις δικές μου ιδέες και σκέψεις μαζί σου. Είσαι έτοιμη για αυτό το ταξίδι;