Σου έρχονται email το Σαββατοκύριακο; Αναλαμβάνεις συχνά υποχρεώσεις που κανονικά ανήκουν σε άλλους; Όταν η δουλειά απλώνεται διαρκώς στον προσωπικό σου χρόνο, είναι εύκολο να νιώσεις ότι πρέπει να είσαι πάντα διαθέσιμη-ος για να θεωρείσαι καλός συνεργάτης. Όμως τα επαγγελματικά όρια δεν είναι αγένεια ούτε έλλειψη διάθεσης για συνεργασία. Είναι τρόποι να προστατεύεις τον χρόνο και την ενέργειά σου, αλλά και να ξεκαθαρίζεις τι μπορείς να αναλάβεις. Η διαχείριση των ορίων ανάμεσα στη δουλειά και την υπόλοιπη ζωή μπορεί να περιλαμβάνει τον χρόνο, τον χώρο, την επικοινωνία και τις σχέσεις με τους άλλους. Το πώς τα ορίζεις εξαρτάται και από τις ανάγκες σου και από τις συνθήκες της εργασίας σου.
Ποιες πλευρές της δουλειάς χρειάζονται όρια
Σωματικά όρια είναι όσα αφορούν τον προσωπικό σου χώρο και την άνεσή σου. Μπορεί να σημαίνουν ότι προτιμάς μια χειραψία αντί για αγκαλιά ή ότι χρειάζεσαι κλειστή πόρτα και ακουστικά για να συγκεντρωθείς.
Χρονικά και νοητικά όρια αφορούν το ωράριο, τη διαθεσιμότητα και την προσοχή σου. Για παράδειγμα, μπορείς να ορίσεις συγκεκριμένες ώρες εργασίας, να περιορίσεις τις συναντήσεις που δεν είναι απαραίτητες και να κλείνεις τις ειδοποιήσεις όταν ολοκληρώνεις τη δουλειά σου.
Συναισθηματικά όρια σε βοηθούν να δείχνεις κατανόηση χωρίς να αναλαμβάνεις την ευθύνη για κάθε ξέσπασμα ή κακή διάθεση συναδέλφου. Μπορείς επίσης να εξηγήσεις με ποιον τρόπο προτιμάς να λαμβάνεις ανατροφοδότηση.
Πώς να τα επικοινωνήσεις σε συναδέλφους και προϊσταμένους
Με τους συναδέλφους, η σαφήνεια στους ρόλους και στις προθεσμίες μπορεί να περιορίσει τις παρεξηγήσεις. Αν κάποιος διακόπτει συχνά τη δουλειά σου, μπορείς να του πεις: «Χαίρομαι πολύ να μιλάμε, αλλά αυτή τη στιγμή πρέπει να συγκεντρωθώ για να προλάβω ένα deadline».
Με έναν προϊστάμενο, βοήθα τη συζήτηση να παραμείνει πρακτική. Αν σου ζητήσει κάτι εκτός ωραρίου, μπορείς να απαντήσεις: «Επειδή είναι εκτός του ωραρίου μου, δεν θα μπορέσω να το αναλάβω απόψε. Έχω όμως τα πάντα έτοιμα και θα το βάλω πρώτο στη λίστα μου αύριο το πρωί για να παραδοθεί το μεσημέρι». Η αυτόματη απάντηση εκτός γραφείου και ο προγραμματισμός αποστολής email μπορούν επίσης να κάνουν πιο ξεκάθαρη τη διαθεσιμότητά σου.
8 πρακτικοί τρόποι για να προστατεύσεις τα όριά σου
- Παρατήρησε τι σε πιέζει. Σημείωσε ποιες καταστάσεις σε κουράζουν ή συγκρούονται με τις προτεραιότητές σου. Έτσι θα καταλάβεις πού χρειάζεται να πεις «ως εδώ».
- Ενημέρωσε εγκαίρως τους άλλους. Πες στην ομάδα σου ποιες ώρες είσαι διαθέσιμη/ος και συμφωνήστε τι σημαίνει «έκτακτη ανάγκη».
- Οργάνωσε το πρόγραμμά σου. Κράτησε χρόνο στο ημερολόγιο για εργασίες που απαιτούν συγκέντρωση. Όταν οι άλλοι γνωρίζουν πότε δεν είσαι διαθέσιμη/ος, μειώνονται οι διακοπές.
- Ξεκαθάρισε τους ρόλους στα ομαδικά projects. Καταγράψτε ποιος αναλαμβάνει τι και μέχρι πότε. Ένα κοινό έγγραφο μπορεί να βοηθήσει όλους να παρακολουθούν τις ευθύνες τους.
- Μην αναλαμβάνεις αυτόματα κάθε επιπλέον δουλειά. Πριν πεις ναι, έλεγξε τον φόρτο και τις αρμοδιότητές σου. Αν χρειάζεται να προστεθεί κάτι, συζήτησε ποια άλλη προτεραιότητα θα μετακινηθεί ή ποιος μπορεί να το αναλάβει.
- Μάθε να αρνείσαι με σαφήνεια. Όταν μια προθεσμία δεν είναι ρεαλιστική, ρώτησε ήρεμα: «Πώς ακριβώς περιμένεις να το κάνω αυτό στο χρόνο που διαθέτω;» Ο διαπραγματευτής Chris Voss προτείνει παρόμοιες ερωτήσεις για να εξεταστούν οι πρακτικές απαιτήσεις ενός αιτήματος και να αναζητηθούν λύσεις.
- Πάρε την άδειά σου. Η ξεκούραση δεν χρειάζεται να λειτουργεί ως ανταμοιβή αφού εξαντληθείς. Η συνεχής πίεση στη δουλειά μπορεί να οδηγήσει σε επαγγελματική εξουθένωση, την οποία ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας συνδέει με χρόνιο εργασιακό στρες που δεν έχει αντιμετωπιστεί με επιτυχία.
- Χρησιμοποίησε τις ρυθμίσεις της τεχνολογίας. Βάλε κατάσταση «σε συγκέντρωση» στο Slack, απενεργοποίησε τις ειδοποιήσεις εκτός ωραρίου και αξιοποίησε το “Do Not Disturb” όταν χρειάζεσαι ησυχία.
Τι μπορείς να πεις όταν κάποιος ξεπερνά τα όριά σου
Μια σύντομη και ήρεμη απάντηση συχνά αρκεί: «Βάσει του ημερολογίου μου, 12:00 με 14:00 δεν είμαι διαθέσιμη/ος. Μπορούμε να συνδεθούμε αργότερα μέσα στην εβδομάδα.» Αν δεν χωρά άλλη δουλειά στο πρόγραμμά σου, μπορείς να πεις: «Για να δώσω το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα σε αυτό το project, δεν μπορώ να αναλάβω κάτι επιπλέον τώρα.»
Αν οι απαιτήσεις παραμένουν υπερβολικές παρά τις ξεκάθαρες συζητήσεις, ίσως το πρόβλημα να μην αφορά μόνο τον τρόπο που θέτεις όρια, αλλά και τις συνθήκες ή τον φόρτο εργασίας. Η συστηματική υπέρβασή τους αξίζει να συζητηθεί με τον προϊστάμενο ή το τμήμα ανθρώπινου δυναμικού.
Γεια σου φίλη! Είμαι η Μάρθα και αγαπώ καθετί καινούργιο! Παρόλο που ξεκίνησα με σπουδές στη Διοίκηση Επιχειρήσεων, το πάθος μου για τη γραφή με οδήγησε στη Δημοσιογραφία, όπου ολοκλήρωσα το μεταπτυχιακό μου στο ΕΚΠΑ. Πάντα με γοήτευε ο κόσμος του lifestyle, της μόδας, της ομορφιάς και της διακόσμησης (ζυγός που θέλει αρμονία), και τώρα έχω τη χαρά να μοιράζομαι τις δικές μου ιδέες και σκέψεις μαζί σου. Είσαι έτοιμη για αυτό το ταξίδι;