Η ουρά στο σούπερ μάρκετ δεν προχωρά, το παιδί έχει κουραστεί και η υπομονή του τελειώνει πριν φτάσετε στο ταμείο. Στην παιδική χαρά θέλει την κούνια τώρα, παρόλο που παίζει ήδη κάποιο άλλο παιδί. Στο σπίτι σε διακόπτει επειδή αυτό που θέλει να σου πει δεν μπορεί, κατά τη γνώμη του, να περιμένει ούτε μισό λεπτό.
Σε τέτοιες στιγμές είναι εύκολο να αναρωτηθείς αν έχεις κάνει κάποιο λάθος στην ανατροφή του. Ωστόσο, η δυσκολία ενός παιδιού να περιμένει δεν αποτελεί απαραίτητα ένδειξη κακής συμπεριφοράς ή έλλειψης ορίων. Η αναμονή είναι μια σύνθετη δεξιότητα που το παιδί κατακτά σταδιακά. Για να την αναπτύξει χρειάζεται εξάσκηση, συνέπεια και έναν ενήλικα που μπορεί να παραμένει σταθερός ακόμα και όταν εκείνο δυσκολεύεται.
Ο παιδικός εγκέφαλος δεν διαθέτει ακόμη ισχυρά φρένα
Η υπομονή δεν είναι ένα έμφυτο χαρακτηριστικό που κάποια παιδιά έχουν και κάποια όχι. Συνδέεται σε μεγάλο βαθμό με την ανάπτυξη του εγκεφάλου και ειδικότερα με τις λειτουργίες που βοηθούν τον άνθρωπο να ελέγχει τις παρορμήσεις του.
Ο προμετωπιαίος φλοιός, δηλαδή η περιοχή που σχετίζεται με τον αυτοέλεγχο, τη λήψη αποφάσεων και την ικανότητα αναβολής μιας επιθυμίας, συνεχίζει να ωριμάζει μέχρι την πρώιμη ενήλικη ζωή. Επομένως, όταν ζητάς από ένα μικρό παιδί να περιμένει ήρεμα, του ζητάς να χρησιμοποιήσει μια ικανότητα που βρίσκεται ακόμη υπό κατασκευή.
Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να καταργήσεις τα όρια ή να του προσφέρεις αμέσως ό,τι ζητά. Σημαίνει ότι χρειάζεται να προσαρμόσεις τις προσδοκίες σου στην ηλικία και στις πραγματικές του δυνατότητες.
Καθοριστικό ρόλο παίζει επίσης η εμπιστοσύνη. Ένα παιδί περιμένει ευκολότερα όταν έχει διαπιστώσει ότι ο ενήλικας τηρεί όσα του υπόσχεται. Όταν το πέντε λεπτά καταλήγει συχνά να σημαίνει είκοσι, η έννοια του χρόνου χάνει την αξιοπιστία της. Αντίθετα, κάθε φορά που επιστρέφεις όταν είπες ότι θα επιστρέψεις ή προσφέρεις αυτό που υποσχέθηκες, ενισχύεις την αίσθηση ασφάλειας του παιδιού και το βοηθάς να αντέχει περισσότερο.
Το «σε λίγο» δεν λέει τίποτα σε ένα μικρό παιδί
Οι ενήλικες γνωρίζουν περίπου πόσο διαρκούν τα πέντε ή τα δέκα λεπτά. Ένα μικρό παιδί, όμως, δεν διαθέτει ακόμη σαφή αίσθηση του χρόνου. Το «σε λίγο» μπορεί να του φαίνεται τόσο αόριστο όσο και το αργότερα ή το κάποια στιγμή.
Για αυτό χρειάζεται να κάνεις τον χρόνο περισσότερο συγκεκριμένο. Μπορείς να χρησιμοποιήσεις ένα χρονόμετρο, μια κλεψύδρα ή ένα σύντομο τραγούδι. Αντί να πεις μόνο ότι θα παίξει αργότερα, μπορείς να του εξηγήσεις ότι θα έρθει η σειρά του μόλις χτυπήσει το χρονόμετρο ή τελειώσει το τραγούδι.
Παράλληλα, προσπάθησε να μην αφήνεις την αναμονή εντελώς κενή. Για ένα παιδί, λίγα λεπτά αδράνειας μπορούν να μοιάζουν ατελείωτα. Στην ουρά του σούπερ μάρκετ μπορεί να αναλάβει να κρατά τη λίστα, να εντοπίζει προϊόντα συγκεκριμένου χρώματος ή να μετρά πόσα καρότσια βρίσκονται μπροστά σας.
Δεν πρόκειται για εξαπάτηση ή απόσπαση της προσοχής με κάθε κόστος. Πρόκειται για έναν πρακτικό τρόπο να μάθει ότι η αναμονή μπορεί να γίνει πιο υποφερτή όταν βρίσκουμε κάτι να κάνουμε μέσα σε αυτή.
Η εξάσκηση πρέπει να ξεκινά στις εύκολες στιγμές
Το χειρότερο μέρος για να διδαχθεί ένα παιδί να περιμένει είναι μια στιγμή κατά την οποία είναι ήδη πεινασμένο, κουρασμένο ή υπερβολικά εκνευρισμένο. Εκείνη την ώρα ο οργανισμός του βρίσκεται σε ένταση και δεν μπορεί εύκολα να δεχτεί μαθήματα αυτοελέγχου.
Η εκπαίδευση χρειάζεται να ξεκινά μέσα στην καθημερινότητα, όταν όλοι είναι σχετικά ήρεμοι. Τα επιτραπέζια παιχνίδια το βοηθούν να περιμένει τη σειρά του. Η μαγειρική το φέρνει σε επαφή με διαδικασίες που απαιτούν χρόνο. Μια συζήτηση στο οικογενειακό τραπέζι μπορεί να γίνει ευκαιρία για να μάθει ότι όλοι μιλούν και όλοι ακούν.
Σημασία έχει να ακολουθείς και εσύ τους ίδιους κανόνες. Αν ζητάς από το παιδί να μη σε διακόπτει, αλλά εσύ το διακόπτεις συστηματικά, το μήνυμα χάνει τη δύναμή του. Τα παιδιά παρατηρούν τη συμπεριφορά μας πολύ περισσότερο από όσο ακούν τις συμβουλές μας.
Όταν το παιδί καταφέρνει να περιμένει, η επιβράβευση χρειάζεται να είναι συγκεκριμένη. Αντί για ένα γενικό μπράβο, μπορείς να του πεις ότι πρόσεξες πως περίμενε τη σειρά του, παρόλο που ήθελε πολύ να παίξει. Με αυτόν τον τρόπο καταλαβαίνει ποια ακριβώς συμπεριφορά αξίζει να επαναλάβει.
Το ξέσπασμα δεν ακυρώνει την προσπάθεια
Ακόμα και με εξάσκηση, θα υπάρξουν στιγμές που το παιδί θα φωνάξει, θα κλάψει ή θα αρνηθεί να περιμένει. Αυτό δεν σημαίνει ότι απέτυχες ούτε ότι όσα κάνατε μέχρι τότε πήγαν χαμένα.
Την ώρα του ξεσπάσματος, η τιμωρία συνήθως δεν διδάσκει υπομονή. Προσθέτει φόβο, θυμό ή ντροπή σε ένα παιδί που ήδη δυσκολεύεται να ελέγξει την έντασή του. Πιο βοηθητικό είναι να αναγνωρίσεις το συναίσθημά του χωρίς να καταργήσεις το όριο.
Μπορείς να του πεις ότι καταλαβαίνεις πόσο δύσκολο είναι να περιμένει όταν θέλει κάτι πολύ, αλλά η σειρά του δεν έχει έρθει ακόμα. Έτσι, το συναίσθημα γίνεται αποδεκτό, ενώ ο κανόνας παραμένει σταθερός.
Όταν ηρεμήσει, δώσε του την ευκαιρία να προσπαθήσει ξανά. Τα παιδιά δεν μαθαίνουν μόνο από τις στιγμές που τα καταφέρνουν. Μαθαίνουν επίσης όταν αποτυγχάνουν, επανέρχονται και ανακαλύπτουν ότι μια δύσκολη στιγμή δεν καθορίζει όλη τη συμπεριφορά τους.
Το ισχυρότερο μάθημα είναι αυτό που βλέπει
Το παιδί δεν θα μάθει την υπομονή επειδή του έδωσες μια τέλεια εξήγηση. Θα τη μάθει παρατηρώντας πώς περιμένεις εσύ στην κίνηση, πώς αντιδράς όταν αργεί κάποιος, πώς ακούς έναν άνθρωπο χωρίς να τον διακόπτεις και πώς διαχειρίζεσαι την απογοήτευσή σου όταν κάτι δεν γίνεται αμέσως.
Η αυτορρύθμιση μεταδίδεται μέσα από τη σχέση, την επανάληψη και το παράδειγμα. Το παιδί δανείζεται αρχικά τη δική σου ψυχραιμία μέχρι να μπορέσει να χτίσει τη δική του.
Γι’ αυτό χρειάζεται επιείκεια και απέναντι στον εαυτό σου. Δεν θα μάθει να περιμένει μέσα σε λίγες ημέρες και δεν θα αντιδρά πάντα όπως θα ήθελες. Με κάθε μικρή ευκαιρία, όμως, το βοηθάς να αντέχει λίγο περισσότερο την απόσταση ανάμεσα σε αυτό που επιθυμεί και σε αυτό που μπορεί να αποκτήσει εκείνη τη στιγμή. Και αυτή η ικανότητα δεν θα του χρησιμεύσει μόνο στην παιδική χαρά ή στην ουρά του σούπερ μάρκετ. Θα το ακολουθήσει στις σχέσεις, στις σπουδές, στη δουλειά και σε κάθε δύσκολη περίοδο της ζωής του.
Γεια σου φίλη! Είμαι η Μάρθα και αγαπώ καθετί καινούργιο! Παρόλο που ξεκίνησα με σπουδές στη Διοίκηση Επιχειρήσεων, το πάθος μου για τη γραφή με οδήγησε στη Δημοσιογραφία, όπου ολοκλήρωσα το μεταπτυχιακό μου στο ΕΚΠΑ. Πάντα με γοήτευε ο κόσμος του lifestyle, της μόδας, της ομορφιάς και της διακόσμησης (ζυγός που θέλει αρμονία), και τώρα έχω τη χαρά να μοιράζομαι τις δικές μου ιδέες και σκέψεις μαζί σου. Είσαι έτοιμη για αυτό το ταξίδι;
Leave a Reply