Πολλοί γονείς κουβαλούν μια πίεση χωρίς καν να το συνειδητοποιούν. Η ιδέα ότι ένας καλός γονιός πρέπει να είναι συνεχώς διαθέσιμος, έτοιμος να αφήσει ό,τι κάνει μόλις ακούσει το «έλα να παίξουμε». Ακόμη κι όταν είναι κουρασμένος. Ακόμη κι όταν έχει δουλειές. Ακόμη κι όταν το μόνο που χρειάζεται είναι λίγα λεπτά ησυχίας. Όμως, ένα παιδί δεν χρειάζεται έναν ενήλικα σε μόνιμο ρόλο ψυχαγωγού. Χρειάζεται φυσικά χρόνο, σύνδεση, προσοχή και κοινές στιγμές. Χρειάζεται όμως και κάτι εξίσου σημαντικό. Τον χώρο να ανακαλύψει τι μπορεί να κάνει μόνο του.
Το ανεξάρτητο παιχνίδι το βοηθά να χρησιμοποιήσει τη φαντασία του, να πάρει πρωτοβουλίες και να μάθει να περνά όμορφα χωρίς να περιμένει συνεχώς κάποιον να του προτείνει την επόμενη δραστηριότητα. Δεν πρόκειται για απόρριψη ή αδιαφορία. Πρόκειται για μια δεξιότητα που καλλιεργείται σταδιακά και μπορεί να ενισχύσει την αυτοπεποίθηση, την υπομονή και τη δημιουργικότητά του. Γι’ αυτό, την επόμενη φορά που δεν θα μπορέσεις να συμμετέχεις αμέσως στο παιχνίδι του, δεν χρειάζεται να γεμίσεις ενοχές. Ίσως εκείνη ακριβώς τη στιγμή να του δίνεις την ευκαιρία να ανακαλύψει κάτι πολύ σημαντικό για τον εαυτό του.
Το ανεξάρτητο παιχνίδι θέλει χρόνο για να γίνει συνήθεια
Δεν ξυπνά ένα παιδί μια μέρα και αποφασίζει ξαφνικά ότι θα παίζει μόνο του για μία ώρα. Για κάποια παιδιά αυτό έρχεται πιο εύκολα, ενώ άλλα χρειάζονται περισσότερο χρόνο, ενθάρρυνση και σταθερότητα. Το περιβάλλον παίζει σημαντικό ρόλο. Και όχι, η λύση δεν είναι απαραίτητα να γεμίσεις το δωμάτιό του με περισσότερα παιχνίδια. Οι υπερβολικά πολλές επιλογές μπορούν να λειτουργήσουν αντίστροφα και να δυσκολέψουν τη συγκέντρωση.
Λίγα παιχνίδια που δεν έχουν μόνο έναν συγκεκριμένο τρόπο χρήσης μπορούν να αποδειχθούν πολύ πιο ενδιαφέροντα. Τουβλάκια, φιγούρες, βιβλία, χαρτιά, μαρκαδόροι και απλά αντικείμενα που μεταμορφώνονται μέσα από τη φαντασία του αφήνουν το παιδί να δημιουργήσει το δικό του παιχνίδι αντί να ακολουθεί συνεχώς έτοιμες οδηγίες. Βοηθά επίσης να υπάρχει μια σχετική σταθερότητα μέσα στην ημέρα. Αν το παιδί γνωρίζει ότι υπάρχει χρόνος κατά τον οποίο θα ασχοληθεί μόνο του, αυτή η διαδικασία αρχίζει σταδιακά να γίνεται οικεία. Στην αρχή μπορεί να παίξει ανεξάρτητα μόνο για πέντε ή δέκα λεπτά. Αυτό είναι απολύτως αρκετό. Δεν χρειάζονται πιέσεις και απαιτήσεις. Με τον χρόνο, η διάρκεια μπορεί να αυξηθεί φυσικά.
Δεν χρειάζεται να λες πάντα «ναι» στο παιχνίδι
Η ενοχή κάνει πολλούς γονείς να πιστεύουν ότι πρέπει να είναι διαθέσιμοι κάθε φορά που το παιδί ζητά παρέα. Έτσι, αφήνουν τη δουλειά τους, σταματούν αυτό που κάνουν ή πιέζουν τον εαυτό τους να παίξει ακόμη κι όταν δεν έχουν καθόλου διάθεση. Όμως, η σχέση με το παιδί δεν μετριέται με το πόσες ώρες πέρασες στο πάτωμα φτιάχνοντας πύργους και παίζοντας με φιγούρες. Μετράει και η ποιότητα της επαφής σας. Ένα μικρότερο διάστημα ουσιαστικής παρουσίας, χωρίς το κινητό στο χέρι και χωρίς το μυαλό σου να βρίσκεται αλλού, μπορεί να έχει μεγαλύτερη αξία από πολύωρο παιχνίδι στο οποίο συμμετέχεις εξαντλημένη και αφηρημένη.
Όταν το παιδί λέει «έλα να παίξουμε», μπορείς κάποιες φορές να απαντήσεις ότι θα πας σε λίγο και να το ενθαρρύνεις να ξεκινήσει χωρίς εσένα. Με αυτόν τον τρόπο δεν το απομακρύνεις. Του δίνεις την ευκαιρία να δοκιμάσει τις δικές του ιδέες. Η αυτονομία άλλωστε δεν κατακτάται μέσα από μία μεγάλη συζήτηση. Χτίζεται σιγά σιγά, μέσα από μικρές καθημερινές εμπειρίες. Κάθε φορά που ένα παιδί βρίσκει μόνο του τι θα κάνει, αντιμετωπίζει μια μικρή δυσκολία ή συνεχίζει ένα παιχνίδι χωρίς να ζητήσει αμέσως βοήθεια, κάνει ένα ακόμη βήμα προς την ανεξαρτησία.
Άλλο «παίζω μόνος μου» και άλλο «νιώθω μόνος»
Αυτά τα δύο δεν είναι το ίδιο και καλό είναι να μην τα μπερδεύουμε. Ένα παιδί μπορεί να παίζει μόνο του και ταυτόχρονα να αισθάνεται απόλυτα ασφαλές και συνδεδεμένο με τον γονιό του. Αρκεί να γνωρίζει ότι είσαι εκεί. Μπορεί εσύ να μαγειρεύεις, να δουλεύεις ή να διαβάζεις και εκείνο να βρίσκεται λίγο πιο πέρα, απορροφημένο στον δικό του κόσμο. Η παρουσία σου παραμένει ένα σταθερό σημείο ασφάλειας, χωρίς να χρειάζεται να καθορίζεις κάθε λεπτό του παιχνιδιού.
Μέσα σε αυτές τις στιγμές το παιδί έχει την ευκαιρία να βαρεθεί. Και η βαρεμάρα δεν είναι πάντα κάτι που πρέπει να εξαφανίσουμε αμέσως. Συχνά είναι το σημείο από το οποίο ξεκινά μια καινούρια ιδέα. Όταν δεν εμφανίζεται αμέσως ένας ενήλικας με μια έτοιμη δραστηριότητα, το παιδί καλείται να σκεφτεί, να δοκιμάσει και να δημιουργήσει. Παράλληλα, εξασκείται στο να παίρνει μικρές αποφάσεις, να αντιμετωπίζει απογοητεύσεις και να συνεχίζει μια δραστηριότητα χωρίς να αναζητά διαρκώς επιβεβαίωση. Μαθαίνει ότι δεν χρειάζεται πάντα κάποιος άλλος για να του πει τι να κάνει στη συνέχεια.
Ο στόχος δεν είναι να μη σε χρειάζεται
Το ανεξάρτητο παιχνίδι δεν σημαίνει ότι ένα παιδί πρέπει να μεγαλώνει μόνο του ή ότι οι κοινές στιγμές χάνουν τη σημασία τους. Το αντίθετο. Η σύνδεση με τον γονιό παραμένει πολύτιμη. Απλώς ο γονιός δεν χρειάζεται να αποτελεί τη μοναδική πηγή διασκέδασης. Υπάρχει κάτι πολύ δυνατό στο να βλέπεις ένα παιδί να στήνει μόνο του έναν ολόκληρο φανταστικό κόσμο, να μιλά στις φιγούρες του, να ζωγραφίζει χωρίς οδηγίες ή να βρίσκει μια δική του λύση σε κάτι που δεν του βγήκε με την πρώτη.
Εκείνη τη στιγμή δεν απομακρύνεται από εσένα. Μεγαλώνει. Και ίσως αυτό είναι ένα από τα πιο σημαντικά πράγματα που μπορεί να προσφέρει ένας γονιός. Όχι να βρίσκεται διαρκώς μπροστά για να οργανώνει κάθε εμπειρία, αλλά να ξέρει πότε να μένει λίγο πιο πίσω και να αφήνει το παιδί να δοκιμάσει. Γιατί κάθε φορά που του δίνεις χώρο να παίξει, να σκεφτεί και να δημιουργήσει μόνο του, του μεταφέρεις ένα πολύ ουσιαστικό μήνυμα. Ότι εμπιστεύεσαι τις δυνατότητές του.
Και αυτή η εμπιστοσύνη μπορεί να αποδειχθεί πολύ πιο σημαντική από οποιοδήποτε παιχνίδι θα μπορούσες να οργανώσεις εσύ.
Γεια σου φίλη! Είμαι η Μάρθα και αγαπώ καθετί καινούργιο! Παρόλο που ξεκίνησα με σπουδές στη Διοίκηση Επιχειρήσεων, το πάθος μου για τη γραφή με οδήγησε στη Δημοσιογραφία, όπου ολοκλήρωσα το μεταπτυχιακό μου στο ΕΚΠΑ. Πάντα με γοήτευε ο κόσμος του lifestyle, της μόδας, της ομορφιάς και της διακόσμησης (ζυγός που θέλει αρμονία), και τώρα έχω τη χαρά να μοιράζομαι τις δικές μου ιδέες και σκέψεις μαζί σου. Είσαι έτοιμη για αυτό το ταξίδι;
Leave a Reply