Υπάρχουν περίοδοι που η ζωή μας μοιάζει να βρίσκεται σε τάξη. Πηγαίνουμε στη δουλειά, φροντίζουμε το σπίτι, συναντάμε φίλους και συνεχίζουμε κανονικά το πρόγραμμά μας. Κι όμως, κάτι έχει αλλάξει. Εκείνα που κάποτε μας έφτιαχναν τη διάθεση δεν μας προκαλούν πια την ίδια χαρά. Μια έξοδος, ένα αγαπημένο τραγούδι ή ακόμη και μια προσωπική επιτυχία περνούν σχεδόν απαρατήρητα. Δεν είμαστε απαραίτητα στενοχωρημένοι, αλλά ούτε και πραγματικά χαρούμενοι. Αυτή η αίσθηση μπορεί να συνδέεται με την ανηδονία, έναν όρο που περιγράφει τη δυσκολία ή τη μειωμένη ικανότητα να αντλούμε ευχαρίστηση από πράγματα που παλαιότερα απολαμβάναμε. Και το πιο παράξενο είναι ότι μπορεί να συμβαίνει χωρίς να έχει αλλάξει τίποτα σημαντικό στην καθημερινότητά μας.
Όταν τα αγαπημένα μας πράγματα χάνουν τη γοητεία τους
Σκεφτείτε πόσο όμορφο είναι να περιμένουμε κάτι με ανυπομονησία. Ένα ταξίδι, μια βραδιά με φίλους, ένα χαλαρό Σαββατοκύριακο ή απλώς λίγες ώρες αφιερωμένες στον εαυτό μας. Όταν όμως εμφανίζεται η ανηδονία, ακόμη και αυτή η γλυκιά προσμονή μπορεί να αρχίσει να ξεθωριάζει. Δεν σημαίνει απαραίτητα ότι σταματάμε να κάνουμε όσα αγαπάμε. Απλώς δεν τα χαιρόμαστε όπως παλιά. Μπορεί να βγούμε για φαγητό και να περάσουμε όμορφα στα μάτια των άλλων, αλλά μέσα μας να αισθανόμαστε αδιάφοροι. Μπορεί να ακούσουμε το αγαπημένο μας τραγούδι και να μη νιώσουμε τίποτα ιδιαίτερο.
Για κάποιους ανθρώπους αυτή η κατάσταση μοιάζει με συναισθηματικό μούδιασμα. Για άλλους είναι μια γενικότερη έλλειψη ενθουσιασμού, σαν να έχουν χάσει οι μικρές καθημερινές απολαύσεις τη σημασία τους. Βέβαια, δεν χρειάζεται να ανησυχούμε κάθε φορά που δεν έχουμε διάθεση για κάτι. Όλοι περνάμε περιόδους κούρασης, βαρεμάρας ή αλλαγής ενδιαφερόντων. Η διαφορά βρίσκεται κυρίως στη διάρκεια και στο πόσο έντονα επηρεάζει αυτή η αλλαγή τη ζωή μας.
Το ότι τα προλαβαίνεις όλα δεν σημαίνει πως είσαι καλά
Έχουμε συνηθίσει να συνδέουμε την καλή ψυχολογική κατάσταση με την ικανότητά μας να ανταποκρινόμαστε στις υποχρεώσεις. Όσο δουλεύουμε, είμαστε συνεπείς και φροντίζουμε τους γύρω μας, θεωρούμε πως όλα βαίνουν καλώς. Ωστόσο, η λειτουργικότητα δεν είναι πάντα ένδειξη ψυχικής ευεξίας. Ένας άνθρωπος μπορεί να παραμένει ιδιαίτερα παραγωγικός, να χαμογελά και να συμμετέχει σε κοινωνικές δραστηριότητες, ενώ μέσα του αισθάνεται ότι τίποτα δεν του προσφέρει ουσιαστική ικανοποίηση.
Και κάπως έτσι, η δυσκολία περνά απαρατήρητη. Οι άλλοι βλέπουν έναν άνθρωπο που συνεχίζει κανονικά τη ζωή του, ενώ ο ίδιος μπορεί να δυσκολεύεται ακόμη και να εξηγήσει τι ακριβώς του συμβαίνει. Το πρόβλημα είναι ότι πολλές φορές υποτιμούμε όσα αισθανόμαστε επειδή δεν επηρεάζουν εμφανώς την καθημερινότητά μας. Όμως, η ψυχική μας υγεία δεν αφορά μόνο όσα καταφέρνουμε, αλλά και το πώς αισθανόμαστε όσο τα ζούμε.
Έχει σχέση η ανηδονία με την κατάθλιψη;
Η ανηδονία αποτελεί ένα από τα βασικά συμπτώματα της κατάθλιψης, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι όποιος τη βιώνει πάσχει απαραίτητα από κατάθλιψη. Μπορεί να εμφανιστεί και σε άλλες καταστάσεις, γι’ αυτό χρειάζεται προσοχή πριν καταλήξουμε σε συμπεράσματα. Σημασία έχει να παρατηρήσουμε αν μαζί με την απώλεια ευχαρίστησης εμφανίζονται και άλλες αλλαγές. Για παράδειγμα, μπορεί να αντιμετωπίζουμε δυσκολίες στον ύπνο, να αισθανόμαστε διαρκώς κουρασμένοι, να μην μπορούμε να συγκεντρωθούμε ή να παρατηρούμε διαφορές στην όρεξή μας. Η διάρκεια και η ένταση αυτών των συμπτωμάτων βοηθούν έναν ειδικό ψυχικής υγείας να κατανοήσει καλύτερα την κατάσταση. Μια μεμονωμένη περίοδος αδιαφορίας δεν αρκεί για να μιλήσουμε για κάποια ψυχική διαταραχή.
Πώς μπορούμε να ξαναβρούμε τη χαρά στην καθημερινότητα;
Το πρώτο βήμα είναι να αναγνωρίσουμε ότι κάτι έχει αλλάξει, χωρίς να πιέζουμε τον εαυτό μας να αισθανθεί διαφορετικά. Δεν χρειάζεται να γεμίσουμε το πρόγραμμά μας με δραστηριότητες ούτε να προσπαθούμε διαρκώς να διασκεδάσουμε. Μερικές φορές βοηθά να επιστρέψουμε στα απλά. Να βγούμε για έναν περίπατο, να αφιερώσουμε χρόνο στην ξεκούραση ή να συναντήσουμε έναν αγαπημένο άνθρωπο, χωρίς την προσδοκία ότι πρέπει οπωσδήποτε να περάσουμε υπέροχα.
Εξίσου σημαντικό είναι να μιλήσουμε για όσα αισθανόμαστε. Μια ειλικρινής συζήτηση με κάποιον που εμπιστευόμαστε μπορεί να μας βοηθήσει να καταλάβουμε καλύτερα την αλλαγή που βιώνουμε. Αν όμως αυτή η αίσθηση επιμένει, ιδιαίτερα για δύο εβδομάδες ή περισσότερο, ή αρχίζει να επηρεάζει σημαντικά την καθημερινότητά μας, καλό είναι να απευθυνθούμε σε έναν επαγγελματία ψυχικής υγείας.
Γεια σου φίλη! Είμαι η Μάρθα και αγαπώ καθετί καινούργιο! Παρόλο που ξεκίνησα με σπουδές στη Διοίκηση Επιχειρήσεων, το πάθος μου για τη γραφή με οδήγησε στη Δημοσιογραφία, όπου ολοκλήρωσα το μεταπτυχιακό μου στο ΕΚΠΑ. Πάντα με γοήτευε ο κόσμος του lifestyle, της μόδας, της ομορφιάς και της διακόσμησης (ζυγός που θέλει αρμονία), και τώρα έχω τη χαρά να μοιράζομαι τις δικές μου ιδέες και σκέψεις μαζί σου. Είσαι έτοιμη για αυτό το ταξίδι;