Έχεις συνηθίσει να τα καταφέρνεις χωρίς κανέναν. Ό,τι κι αν συμβεί, βρίσκεις μια λύση, αναλαμβάνεις τις ευθύνες σου και προσπαθείς να μη γίνεσαι βάρος στους άλλους. Ακόμη κι όταν δυσκολεύεσαι, προτιμάς να πιεστείς λίγο παραπάνω παρά να ζητήσεις από κάποιον να σε βοηθήσει. Και κάπως έτσι, έχεις πείσει τον εαυτό σου ότι όσο λιγότερο χρειάζεσαι τους άλλους, τόσο πιο δυνατός άνθρωπος είσαι.
Μήπως, όμως, πίσω από αυτή τη στάση κρύβεται κάτι περισσότερο; Το να μπορείς να στηρίζεσαι στις δικές σου δυνάμεις είναι σημαντικό. Το να αισθάνεσαι ότι δεν έχεις άλλη επιλογή, όμως, είναι μια εντελώς διαφορετική ιστορία.
Στην ψυχολογία υπάρχει ο όρος υπερ-ανεξαρτησία (hyper-independence), ο οποίος περιγράφει την έντονη τάση ενός ανθρώπου να βασίζεται αποκλειστικά στον εαυτό του και να αποφεύγει τη βοήθεια των άλλων, ακόμη κι όταν τη χρειάζεται πραγματικά. Δεν αποτελεί επίσημη ψυχιατρική διάγνωση, αλλά ένα μοτίβο συμπεριφοράς που σε ορισμένες περιπτώσεις συνδέεται με δύσκολες εμπειρίες, απογοητεύσεις ή φόβο εμπιστοσύνης.
Ας δούμε πέντε λόγους για τους οποίους η συνεχής ανάγκη να τα κάνεις όλα μόνος σου μπορεί να λειτουργεί περισσότερο ως μηχανισμός προστασίας παρά ως ένδειξη ανεξαρτησίας.
1. Έχεις μάθει ότι δεν μπορείς να βασίζεσαι σε κανέναν
Κάποιες φορές, η δυσκολία να ζητήσεις βοήθεια δεν έχει να κάνει με τον χαρακτήρα σου, αλλά με όσα έχεις ζήσει. Ίσως στο παρελθόν χρειάστηκες κάποιον που δεν ήταν εκεί. Ίσως ένιωσες ότι οι ανάγκες σου ενοχλούσαν ή ότι έπρεπε να αντιμετωπίζεις κάθε δυσκολία χωρίς υποστήριξη.
Με τον καιρό, τέτοιες εμπειρίες μπορεί να σε οδηγήσουν στο συμπέρασμα ότι είναι προτιμότερο να μην περιμένεις τίποτα από κανέναν.
Έτσι, ακόμη κι όταν υπάρχουν άνθρωποι πρόθυμοι να σε στηρίξουν, δυσκολεύεσαι να τους εμπιστευτείς. Δεν σημαίνει απαραίτητα ότι δεν τους χρειάζεσαι. Μπορεί απλώς να έχεις μάθει να μη δείχνεις ότι τους χρειάζεσαι.
2. Φοβάσαι μήπως φανείς αδύναμος
Για ορισμένους ανθρώπους, μια απλή φράση όπως «μπορείς να με βοηθήσεις;» μοιάζει πολύ πιο δύσκολη απ’ όσο θα έπρεπε.
Αυτό συμβαίνει επειδή έχουν συνδέσει την προσωπική τους αξία με την ικανότητά τους να τα καταφέρνουν σε όλα. Θέλουν να έχουν τον έλεγχο, να μη δημιουργούν προβλήματα και να δείχνουν πάντοτε δυνατοί.
Ωστόσο, υπάρχει και κάτι ακόμη. Ο φόβος της απόρριψης. Γιατί όταν ζητάς βοήθεια, δίνεις στον άλλον τη δυνατότητα να σου πει όχι. Και αν έχεις πληγωθεί στο παρελθόν, αυτή η πιθανότητα μπορεί να σου φαίνεται δυσβάσταχτη.
Γι’ αυτό προτιμάς να κουραστείς, να αγχωθείς ή να στερηθείς κάτι παρά να βρεθείς σε μια θέση όπου θα αισθανθείς ευάλωτος.
3. Χωρίς να το καταλαβαίνεις, κρατάς αποστάσεις από τους ανθρώπους
Οι ανθρώπινες σχέσεις χρειάζονται αμοιβαιότητα. Δεν αρκεί να είσαι πάντα εκείνος που προσφέρει, ακούει, φροντίζει και βοηθά. Χρειάζεται να επιτρέπεις και στους άλλους να κάνουν το ίδιο για σένα.
Όταν απαντάς διαρκώς «δεν χρειάζομαι τίποτα» ή «θα το κανονίσω μόνος μου», οι άνθρωποι γύρω σου μπορεί σταδιακά να σταματήσουν να προσφέρονται. Όχι επειδή δεν ενδιαφέρονται, αλλά επειδή θεωρούν ότι δεν θέλεις τη συμμετοχή τους.
Με αυτόν τον τρόπο, μπορεί άθελά σου να δημιουργείς μια απόσταση στις σχέσεις σου. Άλλωστε, η ουσιαστική σύνδεση δεν δημιουργείται μόνο όταν μοιραζόμαστε τις χαρές μας, αλλά και όταν αφήνουμε τους άλλους να δουν τις δυσκολίες μας.
4. Αναλαμβάνεις περισσότερα απ’ όσα αντέχεις
Σκέψου πόσες φορές έχεις πει «άσε, θα το κάνω εγώ», ενώ ήδη είχες ένα σωρό υποχρεώσεις. Πόσες φορές ανέλαβες κάτι επιπλέον επειδή δεν ήθελες να ενοχλήσεις κανέναν ή επειδή πίστευες ότι μόνο εσύ θα το κάνεις σωστά;
Αυτή η συνήθεια μπορεί αρχικά να σου δίνει μια αίσθηση ελέγχου. Μακροπρόθεσμα, όμως, ενδέχεται να σε εξαντλήσει.
Όταν αναλαμβάνεις συνεχώς περισσότερες ευθύνες από όσες μπορείς να διαχειριστείς, αυξάνεις την πιθανότητα να βιώσεις έντονο στρες, κόπωση και συναισθηματική εξάντληση.
Και το πρόβλημα είναι ότι πολλές φορές δεν αναγνωρίζεις καν πόσο πιέζεσαι, επειδή έχεις συνηθίσει να λειτουργείς με αυτόν τον τρόπο.
Το να γνωρίζεις τα όριά σου και να τα σέβεσαι είναι εξίσου σημαντικό με το να μπορείς να αντιμετωπίζεις τις δυσκολίες.
5. Έχεις ξεχάσει ότι η ανεξαρτησία δεν σημαίνει μοναξιά
Υπάρχει μια σημαντική διαφορά ανάμεσα στο να μπορείς να ζήσεις ανεξάρτητα και στο να πιστεύεις ότι πρέπει να αντιμετωπίζεις τα πάντα χωρίς κανέναν.
Στην πρώτη περίπτωση, γνωρίζεις τις δυνατότητές σου, παίρνεις τις αποφάσεις σου και αναλαμβάνεις την ευθύνη της ζωής σου. Στη δεύτερη, μπορεί να αποφεύγεις κάθε μορφή στήριξης επειδή αισθάνεσαι ότι το να χρειαστείς κάποιον σε κάνει λιγότερο ικανό.
Η ψυχολογία χρησιμοποιεί και τον όρο αλληλεξάρτηση, για να περιγράψει σχέσεις στις οποίες οι άνθρωποι διατηρούν την αυτονομία τους, ενώ παράλληλα προσφέρουν και δέχονται υποστήριξη.
Δεν χρειάζεται, λοιπόν, να επιλέξεις ανάμεσα στην ανεξαρτησία και στη συντροφικότητα. Μπορείς να είσαι ένας δυνατός, αυτόνομος άνθρωπος και ταυτόχρονα να έχεις ανάγκη από τους άλλους.
Το να ζητάς βοήθεια δεν μειώνει τη δύναμή σου
Δεν υπάρχει τίποτα κακό στο να είσαι ανεξάρτητος και να θέλεις να διαχειρίζεσαι μόνος σου τις υποθέσεις σου. Το ζήτημα αρχίζει όταν αυτή η στάση παύει να αποτελεί προσωπική επιλογή και μετατρέπεται σε έναν άκαμπτο κανόνα που δεν σου επιτρέπει να λειτουργήσεις διαφορετικά.
Την επόμενη φορά, λοιπόν, που θα βιαστείς να πεις «άσε, θα το κάνω εγώ», σκέψου για λίγο τι πραγματικά σε οδηγεί σε αυτή την απόφαση. Θέλεις όντως να αναλάβεις τα πάντα ή απλώς δυσκολεύεσαι να εμπιστευτείς κάποιον άλλον;
Γιατί τελικά, δεν χρειάζεται να αποδεικνύεις συνεχώς ότι μπορείς να τα καταφέρεις χωρίς κανέναν. Μερικές φορές, η μεγαλύτερη ένδειξη αυτοπεποίθησης είναι να ξέρεις ότι μπορείς να ζητήσεις βοήθεια χωρίς να αισθανθείς λιγότερο δυνατός.
Γεια σου φίλη! Είμαι η Μάρθα και αγαπώ καθετί καινούργιο! Παρόλο που ξεκίνησα με σπουδές στη Διοίκηση Επιχειρήσεων, το πάθος μου για τη γραφή με οδήγησε στη Δημοσιογραφία, όπου ολοκλήρωσα το μεταπτυχιακό μου στο ΕΚΠΑ. Πάντα με γοήτευε ο κόσμος του lifestyle, της μόδας, της ομορφιάς και της διακόσμησης (ζυγός που θέλει αρμονία), και τώρα έχω τη χαρά να μοιράζομαι τις δικές μου ιδέες και σκέψεις μαζί σου. Είσαι έτοιμη για αυτό το ταξίδι;