Ανεβάζεις μια φωτογραφία στο Instagram, αφήνεις το κινητό στην άκρη και λίγο αργότερα επιστρέφεις για να δεις πόσα likes συγκέντρωσε. Μπορεί να χαμογελάσεις αν οι αντιδράσεις είναι πολλές ή να απογοητευτείς αν δεν έχουν την ανταπόκριση που περίμενες. Κι όμως, πίσω από αυτή τη φαινομενικά αθώα συνήθεια κρύβεται κάτι πολύ πιο ουσιαστικό. Η ανάγκη μας να νιώθουμε αποδεκτοί και να συγκρίνουμε τον εαυτό μας με τους άλλους. Τα social media έχουν γίνει αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητάς μας. Μοιραζόμαστε στιγμές, παρακολουθούμε τις ζωές φίλων και γνωστών και, πολλές φορές χωρίς να το καταλαβαίνουμε, αξιολογούμε τη δική μας ζωή με βάση όσα βλέπουμε στην οθόνη. Το πρόβλημα αρχίζει όταν αυτή η σύγκριση επηρεάζει την αυτοπεποίθηση και τη διάθεσή μας.
Γιατί έχουμε την ανάγκη να συγκρινόμαστε;
Η κοινωνική σύγκριση δεν εμφανίστηκε μαζί με το Instagram και το Facebook. Πρόκειται για μια ανθρώπινη συμπεριφορά που υπάρχει εδώ και αιώνες και μας βοηθά να κατανοούμε τη θέση μας μέσα σε μια ομάδα.
Από μικρή ηλικία παρατηρούμε τους ανθρώπους γύρω μας, συγκρίνουμε τις επιδόσεις, τις επιλογές και τις εμπειρίες μας και προσπαθούμε να καταλάβουμε πού βρισκόμαστε. Άλλοτε αυτή η διαδικασία λειτουργεί θετικά, δίνοντάς μας κίνητρο να εξελιχθούμε, και άλλοτε μας γεμίζει ανασφάλεια.
Η μεγάλη διαφορά είναι πως παλαιότερα συγκρινόμασταν κυρίως με ανθρώπους του άμεσου περιβάλλοντός μας. Σήμερα, μέσα σε λίγα λεπτά, μπορούμε να δούμε εκατοντάδες ανθρώπους που ταξιδεύουν, διασκεδάζουν, πετυχαίνουν επαγγελματικούς στόχους ή παρουσιάζουν μια φαινομενικά τέλεια καθημερινότητα. Και κάπως έτσι, η σύγκριση δεν σταματά σχεδόν ποτέ.
Όταν ένα like γίνεται μέτρο προσωπικής αξίας
Ας σκεφτούμε κάτι απλό. Δημοσιεύεις μια φωτογραφία που σου αρέσει πολύ, αλλά συγκεντρώνει λιγότερες αντιδράσεις από μια προηγούμενη. Ξαφνικά αρχίζεις να αναρωτιέσαι μήπως δεν ήταν αρκετά καλή ή μήπως οι άλλοι δεν ενδιαφέρονται τόσο για όσα μοιράζεσαι.
Στην πραγματικότητα, ο αριθμός των likes δεν μπορεί να απαντήσει σε κανένα από αυτά τα ερωτήματα. Επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες, όπως η προβολή μιας ανάρτησης, η ώρα δημοσίευσης και οι συνήθειες των χρηστών.
Παρόλα αυτά, όταν έχουμε συνηθίσει να αναζητούμε επιβεβαίωση μέσα από τις αντιδράσεις των άλλων, είναι εύκολο να δώσουμε σε αυτούς τους αριθμούς μεγαλύτερη σημασία από όση πραγματικά έχουν.
Η αποδοχή αρχίζει να μοιάζει με έναν διαρκή διαγωνισμό δημοφιλίας, στον οποίο πάντα υπάρχει κάποιος με περισσότερους followers, περισσότερες προβολές ή μια ανάρτηση που συγκέντρωσε μεγαλύτερη προσοχή.
Πώς επηρεάζει η συνεχής σύγκριση την ψυχολογία μας;
Έχεις παρατηρήσει ποτέ ότι μπορεί να ανοίξεις τα social media με καλή διάθεση και, ύστερα από αρκετή ώρα περιήγησης, να αισθάνεσαι ότι κάτι λείπει από τη ζωή σου;
Ίσως είδες μια γνωστή σου να απολαμβάνει υπέροχες διακοπές, μια άλλη να ανακοινώνει μια επαγγελματική επιτυχία ή κάποιον να παρουσιάζει μια καθημερινότητα γεμάτη όμορφες στιγμές.
Χωρίς να το επιδιώκεις, αρχίζεις να συγκρίνεις όλα αυτά με τη δική σου πραγματικότητα. Ξεχνάς όμως κάτι σημαντικό. Στα social media βλέπουμε συνήθως επιλεγμένες στιγμές και όχι ολόκληρη τη ζωή ενός ανθρώπου.
Η ψυχολογική έρευνα έχει συνδέσει τη συχνή κοινωνική σύγκριση στα κοινωνικά δίκτυα με χαμηλότερη αυτοεκτίμηση και περισσότερα αρνητικά συναισθήματα. Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε φορά που χρησιμοποιούμε τα social media βλάπτουμε την ψυχική μας υγεία. Μεγάλη σημασία έχουν ο τρόπος που τα χρησιμοποιούμε, το περιεχόμενο που παρακολουθούμε και η σχέση που έχουμε ήδη με τον εαυτό μας.
Όταν όμως κάθε ανάρτηση γίνεται αφορμή να αμφισβητήσουμε την εμφάνιση, τις επιλογές ή τα επιτεύγματά μας, τότε η ψηφιακή μας καθημερινότητα μπορεί να μετατραπεί σε μια αρκετά κουραστική εμπειρία.
Μπορούμε να σταματήσουμε να συγκρινόμαστε;
Το να εγκαταλείψουμε εντελώς την κοινωνική σύγκριση δεν είναι ιδιαίτερα ρεαλιστικό. Μπορούμε όμως να αλλάξουμε τον τρόπο με τον οποίο την αντιμετωπίζουμε.
Αρχικά, αξίζει να παρατηρήσουμε πώς αισθανόμαστε όταν περνάμε χρόνο στα social media. Μας χαλαρώνουν και μας εμπνέουν ή μας κάνουν να νιώθουμε ανεπαρκείς; Υπάρχουν συγκεκριμένοι λογαριασμοί που μας προκαλούν διαρκώς αρνητικές σκέψεις;
Εξίσου σημαντικό είναι να περιορίσουμε τη συνήθεια να ελέγχουμε συνεχώς τις αντιδράσεις στις αναρτήσεις μας. Μια φωτογραφία μπορεί να έχει αξία επειδή αποτυπώνει μια όμορφη στιγμή, ανεξάρτητα από το πόσοι άνθρωποι θα πατήσουν την καρδούλα.
Ακόμη και η απόκρυψη των likes, όπου προσφέρεται αυτή η δυνατότητα, μπορεί να βοηθήσει ορισμένους χρήστες να εστιάσουν περισσότερο στο περιεχόμενο και λιγότερο στους αριθμούς. Δεν αποτελεί, βέβαια, από μόνη της λύση για τη σύγκριση.
Η πραγματική ζωή δεν μετριέται σε καρδούλες
Είναι όμορφο να μοιραζόμαστε στιγμές, να επικοινωνούμε και να παίρνουμε θετικά σχόλια από ανθρώπους που μας ενδιαφέρουν. Δεν υπάρχει τίποτα κακό στο να χαιρόμαστε όταν μια ανάρτησή μας έχει ανταπόκριση. Το ζήτημα είναι να μην εξαρτάται η εικόνα που έχουμε για τον εαυτό μας από αυτή την ανταπόκριση.
Γιατί μια ευτυχισμένη σχέση δεν χρειάζεται εκατοντάδες σχόλια για να είναι ουσιαστική, μια προσωπική επιτυχία δεν γίνεται σημαντικότερη επειδή συγκέντρωσε περισσότερες προβολές και μια όμορφη στιγμή δεν χάνει την αξία της αν δεν τη δημοσιεύσουμε ποτέ.
Τα likes μπορούν να μας δείξουν πόσοι άνθρωποι αντέδρασαν σε μια ανάρτηση. Δεν μπορούν όμως να μας πουν πόσο αξίζουμε. Και ίσως αυτή να είναι η σημαντικότερη υπενθύμιση που χρειαζόμαστε κάθε φορά που πιάνουμε το κινητό μας για να δούμε ποιος μας έκανε like.
Γεια σου φίλη! Είμαι η Μάρθα και αγαπώ καθετί καινούργιο! Παρόλο που ξεκίνησα με σπουδές στη Διοίκηση Επιχειρήσεων, το πάθος μου για τη γραφή με οδήγησε στη Δημοσιογραφία, όπου ολοκλήρωσα το μεταπτυχιακό μου στο ΕΚΠΑ. Πάντα με γοήτευε ο κόσμος του lifestyle, της μόδας, της ομορφιάς και της διακόσμησης (ζυγός που θέλει αρμονία), και τώρα έχω τη χαρά να μοιράζομαι τις δικές μου ιδέες και σκέψεις μαζί σου. Είσαι έτοιμη για αυτό το ταξίδι;