Μπορεί να τσακώθηκες με έναν φίλο, να διαφώνησες έντονα με τον σύντροφό σου ή να ήρθες σε αντιπαράθεση με κάποιον συνάδελφο. Κάποια στιγμή, οι τόνοι έπεσαν, βρήκατε μια λύση και αποφασίσατε να προχωρήσετε. Είναι όμως πραγματικά όλα καλά μεταξύ σας; Το γεγονός ότι μια διαφωνία τελείωσε δεν σημαίνει απαραίτητα ότι η σχέση έχει επανέλθει στην προηγούμενη κατάσταση. Μερικές φορές, αυτό που μένει πίσω είναι μια αμηχανία, μια απογοήτευση ή η αίσθηση ότι κάτι έχει αλλάξει.
Και εδώ βρίσκεται μια σημαντική λεπτομέρεια που συχνά παραβλέπουμε. Δεν αρκεί να αντιμετωπίσουμε το πρόβλημα που προκάλεσε τον καβγά. Χρειάζεται να φροντίσουμε και τη σχέση με τον άνθρωπο που βρίσκεται απέναντί μας.
Τι μπορούν να μας μάθουν οι πίθηκοι για τη συμφιλίωση;
Όσο παράξενο κι αν ακούγεται, ο τρόπος με τον οποίο διαχειρίζονται τις συγκρούσεις ορισμένα πρωτεύοντα θηλαστικά έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Έρευνα που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Aggressive Behavior έχει καταγράψει συμπεριφορές συμφιλίωσης μετά από αντιπαραθέσεις. Οι πίθηκοι μπορεί να πλησιάσουν ξανά ο ένας τον άλλον, να έρθουν σε σωματική επαφή ή να εκδηλώσουν συμπεριφορές που συμβάλλουν στην εκτόνωση της έντασης.
Αυτές οι κινήσεις έχουν σημασία για ζώα που ζουν σε ομάδες και βασίζονται στη συνεργασία για την επιβίωσή τους. Η σύγκρουση μπορεί να έχει τελειώσει, αλλά οι κοινωνικοί δεσμοί χρειάζονται επίσης φροντίδα.
Γιατί παίρνουμε τόσο προσωπικά μια διαφωνία;
Σκέψου την τελευταία φορά που κάποιος διαφώνησε έντονα μαζί σου. Σε ενόχλησε αποκλειστικά αυτό που είπε ή ένιωσες ότι αμφισβήτησε την κρίση, τις ικανότητες ή ακόμη και την αξία σου; Πολλές φορές, δυσκολευόμαστε να ξεχωρίσουμε την κριτική απέναντι σε μια άποψή μας από την κριτική απέναντι στον ίδιο μας τον εαυτό. Έτσι, μια απλή διαφωνία μπορεί να εξελιχθεί σε προσωπική αντιπαράθεση.
Αντί να προσπαθούμε να καταλάβουμε τι λέει ο άλλος, επικεντρωνόμαστε στο να υπερασπιστούμε τη θέση μας. Θέλουμε να αποδείξουμε ότι έχουμε δίκιο, να μη φανεί ότι υποχωρούμε και, κυρίως, να μη νιώσουμε ότι χάσαμε. Το αποτέλεσμα; Ακόμη κι όταν υπάρχει μια λογική λύση, μπορεί να δυσκολευόμαστε να την αποδεχτούμε επειδή αισθανόμαστε πληγωμένοι.
Βέβαια, ο τρόπος που αντιλαμβανόμαστε αυτές τις καταστάσεις επηρεάζεται και από το περιβάλλον στο οποίο μεγαλώσαμε. Σε ορισμένες κουλτούρες, για παράδειγμα, οι άνθρωποι δίνουν ιδιαίτερη βαρύτητα στη διατήρηση της αρμονίας και στην αποφυγή της δημόσιας έκθεσης του άλλου.
Μήπως αποφεύγουμε τις συγκρούσεις περισσότερο απ’ όσο πρέπει;
Δεν είναι λίγοι εκείνοι που προτιμούν να κάνουν πως δεν συνέβη τίποτα, παρά να συζητήσουν μια δυσάρεστη κατάσταση. Άλλοι πάλι επιλέγουν να λύνουν κάθε διαφωνία μακριά από τα βλέμματα των υπολοίπων. Η διακριτικότητα είναι συχνά απαραίτητη, ιδιαίτερα όταν πρόκειται για προσωπικά ζητήματα. Ωστόσο, όταν μια αντιπαράθεση επηρεάζει μια ολόκληρη ομάδα, όπως συμβαίνει συχνά στον εργασιακό χώρο, η διαχείρισή της μπορεί να αποτελέσει ένα χρήσιμο παράδειγμα για όλους.
Στις κοινωνίες των πρωτευόντων, οι υπόλοιποι παρατηρούν συχνά τόσο τις συγκρούσεις όσο και τις κινήσεις συμφιλίωσης. Με αυτόν τον τρόπο έχουν την ευκαιρία να εξοικειωθούν με συμπεριφορές που βοηθούν στην αποκατάσταση των σχέσεων.
Κάτι αντίστοιχο μπορεί να συμβεί και μεταξύ των ανθρώπων. Όταν μια ομάδα βλέπει ότι δύο μέλη της μπορούν να διαφωνήσουν, να ακούσουν ο ένας τον άλλον και τελικά να συνεχίσουν να συνεργάζονται, δημιουργείται ένα θετικό παράδειγμα διαχείρισης των εντάσεων. Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να δημοσιοποιούμε προσωπικές διαφωνίες, αλλά ότι δεν χρειάζεται να αντιμετωπίζουμε κάθε σύγκρουση σαν κάτι ντροπιαστικό.
Μια συμφωνία δεν αρκεί για να ξαναχτιστεί η εμπιστοσύνη
Ας υποθέσουμε ότι δύο συνάδελφοι διαφωνούν για τον τρόπο που πρέπει να προχωρήσει ένα επαγγελματικό έργο. Έπειτα από αρκετές συζητήσεις, καταλήγουν σε μια κοινά αποδεκτή απόφαση. Το έργο συνεχίζεται κανονικά, όμως εκείνοι εξακολουθούν να κρατούν αποστάσεις. Στην πραγματικότητα, έχουν λύσει το πρακτικό ζήτημα, όχι όμως και όσα προκάλεσε η μεταξύ τους ένταση.
Το ίδιο μπορεί να συμβεί σε μια φιλία ή σε μια ερωτική σχέση. Μπορεί να συμφωνήσουμε ότι δεν θα επαναλάβουμε έναν καβγά, αλλά να εξακολουθούμε να αισθανόμαστε πως ο άλλος δεν μας κατάλαβε ή δεν σεβάστηκε τα συναισθήματά μας. Όταν τέτοιες εκκρεμότητες συσσωρεύονται, η εμπιστοσύνη μπορεί σταδιακά να εξασθενήσει. Και χωρίς εμπιστοσύνη, ακόμη και οι πιο απλές διαφωνίες γίνονται δυσκολότερες.
Πώς μπορούμε να αφήσουμε πραγματικά πίσω μας έναν καβγά;
Το πρώτο βήμα είναι να καταλάβουμε ότι η συμφιλίωση δεν έχει να κάνει με το ποιος κέρδισε και ποιος έχασε. Έχει να κάνει με το αν θέλουμε και μπορούμε να διατηρήσουμε μια ουσιαστική σχέση με τον άλλον. Μερικές φορές χρειάζεται να αναγνωρίσουμε ότι τον πληγώσαμε, ακόμη κι αν δεν είχαμε αυτή την πρόθεση. Άλλες φορές αρκεί να του δώσουμε χώρο να εξηγήσει πώς βίωσε τη μεταξύ μας ένταση, χωρίς να τον διακόπτουμε για να υπερασπιστούμε τον εαυτό μας.
Μια ειλικρινής συγγνώμη, η αναγνώριση ενός λάθους και η διάθεση να ακούσουμε πραγματικά μπορούν να βοηθήσουν περισσότερο από μια συζήτηση που περιστρέφεται αποκλειστικά γύρω από το ποιος είχε δίκιο. Αυτό, βέβαια, δεν σημαίνει ότι πρέπει να παραμερίζουμε τις ανάγκες μας ή να αποδεχόμαστε συμπεριφορές που μας πληγώνουν επανειλημμένα. Η αποκατάσταση μιας σχέσης χρειάζεται αμοιβαία προσπάθεια, σεβασμό και ουσιαστικές αλλαγές όταν αυτές είναι απαραίτητες.
Το ζητούμενο, λοιπόν, δεν είναι απλώς να σταματήσουμε να μαλώνουμε, αλλά να καταφέρουμε να επικοινωνούμε ξανά χωρίς να κουβαλάμε συνεχώς το βάρος της προηγούμενης σύγκρουσης. Γιατί μια διαφωνία μπορεί να τελειώσει μέσα σε λίγα λεπτά, αλλά η εμπιστοσύνη που κλονίστηκε ίσως χρειαστεί πολύ περισσότερο χρόνο για να επιστρέψει.
Γεια σου φίλη! Είμαι η Μάρθα και αγαπώ καθετί καινούργιο! Παρόλο που ξεκίνησα με σπουδές στη Διοίκηση Επιχειρήσεων, το πάθος μου για τη γραφή με οδήγησε στη Δημοσιογραφία, όπου ολοκλήρωσα το μεταπτυχιακό μου στο ΕΚΠΑ. Πάντα με γοήτευε ο κόσμος του lifestyle, της μόδας, της ομορφιάς και της διακόσμησης (ζυγός που θέλει αρμονία), και τώρα έχω τη χαρά να μοιράζομαι τις δικές μου ιδέες και σκέψεις μαζί σου. Είσαι έτοιμη για αυτό το ταξίδι;