Ανοίγεις το TikTok ή το Instagram για να χαζέψεις λίγο και, πριν το καταλάβεις, έχει περάσει σχεδόν μία ώρα. Ένα αστείο βίντεο διαδέχεται μια ενδιαφέρουσα ιστορία, μετά έρχεται μια συνταγή, ένα ταξιδιωτικό στιγμιότυπο και κάπως έτσι συνεχίζεις να σκρολάρεις χωρίς καμία σκέψη. Πόσο αθώα είναι, όμως, αυτή η καθημερινή συνήθεια; Σύμφωνα με επιστημονικά ευρήματα, το ατελείωτο scrolling σύντομων βίντεο συνδέεται με δυσκολίες στη συγκέντρωση, αλλά και με την ψυχολογική μας κατάσταση.
Τι συμβαίνει όταν περνάμε ώρες βλέποντας βίντεο;
Έρευνα που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Psychological Bulletin εξέτασε τη σχέση ανάμεσα στη χρήση σύντομων βίντεο και σε διάφορες πτυχές της γνωστικής λειτουργίας και της ψυχικής υγείας.
Τα ευρήματα ανέδειξαν συσχετίσεις με προβλήματα προσοχής, χαμηλότερη αυτοεκτίμηση, μοναξιά και μειωμένη ικανοποίηση από τη ζωή. Παράλληλα, η πολύωρη ενασχόληση με τέτοιου είδους περιεχόμενο έχει συνδεθεί με αυξημένο στρες και χειρότερη ποιότητα ύπνου.
Αυτό δεν σημαίνει ότι όποιος παρακολουθεί καθημερινά βίντεο θα αντιμετωπίσει απαραίτητα αυτές τις δυσκολίες. Οι επιστήμονες εντοπίζουν συσχετίσεις, όχι αποδείξεις ότι το scrolling προκαλεί από μόνο του τα συγκεκριμένα προβλήματα. Ωστόσο, τα ευρήματα αποτελούν έναν καλό λόγο να παρατηρήσουμε πόσο χρόνο αφιερώνουμε πραγματικά στο κινητό μας.
Γιατί δεν μπορούμε να σταματήσουμε το scrolling;
Η απάντηση κρύβεται σε μεγάλο βαθμό στον τρόπο με τον οποίο λειτουργούν οι πλατφόρμες. Κάθε νέο βίντεο υπόσχεται κάτι διαφορετικό και δεν γνωρίζουμε τι ακριβώς θα εμφανιστεί στην οθόνη μας. Αυτή η διαρκής εναλλαγή κρατά ζωντανή την περιέργειά μας και μας ωθεί να συνεχίζουμε.
Το πρόβλημα αρχίζει όταν συνηθίζουμε να περνάμε μεγάλο μέρος του ελεύθερου χρόνου μας με αυτόν τον τρόπο. Ένα βιβλίο, μια μεγάλη συζήτηση ή μια δραστηριότητα που απαιτεί υπομονή μπορεί να μοιάζει λιγότερο ελκυστική μπροστά στην ευκολία ενός βίντεο διάρκειας λίγων δευτερολέπτων.
Φυσικά, αυτό δεν σημαίνει ότι έχουμε χάσει την ικανότητα συγκέντρωσης. Η προσοχή μας επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες και μπορούμε να ενισχύσουμε τις συνήθειες που μας βοηθούν να αφοσιωνόμαστε σε κάτι χωρίς συνεχείς περισπασμούς.
Μήπως μια καλή ταινία είναι καλύτερη επιλογή;
Αντί να περάσουμε ακόμη ένα βράδυ αλλάζοντας βίντεο στο κινητό, μπορούμε να επιλέξουμε μια ταινία. Και υπάρχει ένας ενδιαφέρων λόγος γι’ αυτό.
Μια ολοκληρωμένη κινηματογραφική ιστορία μάς προσκαλεί να παρακολουθήσουμε την εξέλιξη των γεγονότων, να γνωρίσουμε τους χαρακτήρες και να κατανοήσουμε τα συναισθήματα και τις αποφάσεις τους. Χρειάζεται να αφιερώσουμε χρόνο και προσοχή, χωρίς να αναζητούμε κάθε λίγα δευτερόλεπτα το επόμενο ερέθισμα.
Επιπλέον, ο κινηματογράφος μπορεί να γίνει αφορμή για ουσιαστική επικοινωνία. Μια ταινία με τον σύντροφό μας, την οικογένεια ή τους φίλους μας δημιουργεί κοινές αναμνήσεις και συχνά ανοίγει ενδιαφέρουσες συζητήσεις.
Δεν υπάρχουν, βέβαια, επαρκή στοιχεία ότι η παρακολούθηση ταινιών αντιστρέφει τις πιθανές επιπτώσεις της υπερβολικής χρήσης σύντομων βίντεο. Πρόκειται περισσότερο για μια εναλλακτική συνήθεια που μπορεί να μας βοηθήσει να αξιοποιούμε διαφορετικά τον χρόνο μας.
Πέντε ταινίες που αξίζουν την προσοχή μας
Αν αναζητάς μια καλή αφορμή για να αφήσεις το κινητό στην άκρη, υπάρχουν κινηματογραφικές ιστορίες που μπορούν να σε κρατήσουν καθηλωμένη από την αρχή μέχρι το τέλος.
Το A Beautiful Mind (Ένας υπέροχος άνθρωπος) εξερευνά την ανθρώπινη σκέψη, τις προσωπικές δυσκολίες και τη δύναμη των σχέσεων. Η Schindler’s List (Η Λίστα του Σίντλερ) αφηγείται μια συγκλονιστική ιστορία ανθρωπιάς μέσα στη φρίκη του Ολοκαυτώματος, ενώ το Saving Private Ryan (Η Διάσωση του Στρατιώτη Ράιαν) μας μεταφέρει στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, φωτίζοντας τη θυσία και τους δεσμούς ανάμεσα στους ανθρώπους.
Για όσους αγαπούν τη φαντασία, το The Lord of the Rings: The Fellowship of the Ring (Η Συντροφιά του Δαχτυλιδιού) προσφέρει ένα συναρπαστικό ταξίδι γεμάτο περιπέτεια και φιλία. Τέλος, το Spirited Away (Ταξίδι στη Χώρα των Θαυμάτων) συνδυάζει τη μαγεία με μια τρυφερή ιστορία ενηλικίωσης.
Λιγότερο scrolling, περισσότερες πραγματικές στιγμές
Δεν χρειάζεται να διαγράψουμε τις εφαρμογές μας ή να σταματήσουμε να απολαμβάνουμε τα σύντομα βίντεο. Άλλωστε, μπορούν να μας διασκεδάσουν, να μας ενημερώσουν και να μας δώσουν όμορφες ιδέες.
Αυτό που αξίζει να προσέξουμε είναι η στιγμή που η συνήθεια γίνεται αυτόματη και καταλαμβάνει χρόνο από πράγματα που πραγματικά θέλουμε να κάνουμε.
Ίσως, λοιπόν, την επόμενη φορά που θα πιάσουμε το κινητό από βαρεμάρα, να δοκιμάσουμε κάτι διαφορετικό. Μια ταινία, λίγες σελίδες από ένα βιβλίο ή μια συζήτηση χωρίς την οθόνη ανάμεσά μας. Μερικές φορές, η καλύτερη ψυχαγωγία δεν χρειάζεται να χωρά σε βίντεο 30 δευτερολέπτων.
Γεια σου φίλη! Είμαι η Μάρθα και αγαπώ καθετί καινούργιο! Παρόλο που ξεκίνησα με σπουδές στη Διοίκηση Επιχειρήσεων, το πάθος μου για τη γραφή με οδήγησε στη Δημοσιογραφία, όπου ολοκλήρωσα το μεταπτυχιακό μου στο ΕΚΠΑ. Πάντα με γοήτευε ο κόσμος του lifestyle, της μόδας, της ομορφιάς και της διακόσμησης (ζυγός που θέλει αρμονία), και τώρα έχω τη χαρά να μοιράζομαι τις δικές μου ιδέες και σκέψεις μαζί σου. Είσαι έτοιμη για αυτό το ταξίδι;