Η τεχνητή νοημοσύνη κάνει πολλές εργασίες πιο γρήγορες και απλές. Όταν, όμως, αναλαμβάνει συστηματικά κομμάτια της δουλειάς μας, μπορεί να περιορίσει τις ευκαιρίες να εξασκήσουμε τη δική μας κρίση και να αποκτήσουμε νέες ικανότητες. Αυτό είναι το ζήτημα που εξετάζει η φιλόσοφος Kaisa Kärki από το Πανεπιστήμιο του Ελσίνκι σε εργασία που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Human Affairs. Η μελέτη δεν παρουσιάζει ένα νέο πείραμα. Αναλύει προηγούμενη επιστημονική βιβλιογραφία για την επαγγελματική αποδυνάμωση δεξιοτήτων και υποστηρίζει ότι η υπερβολική εξάρτηση από την AI μπορεί να κάνει το πρόβλημα δύσκολο να εντοπιστεί.
Όταν η ευκολία μειώνει την εξάσκηση
Πολλές δεξιότητες χρειάζονται συχνή χρήση για να παραμένουν ισχυρές. Αν ένας εργαζόμενος αφήνει επανειλημμένα ένα ψηφιακό εργαλείο να αναλαμβάνει απαιτητικές εργασίες, μπορεί να έχει λιγότερες ευκαιρίες να εξασκεί τη σκέψη, την κρίση και την επίλυση προβλημάτων.
Ένα γνώριμο παράδειγμα είναι η πλοήγηση. Όποιος ακολουθεί πάντα τις οδηγίες του GPS μπορεί να δυσκολευτεί να βρει μόνος του τη διαδρομή όταν η εφαρμογή δεν λειτουργεί. Με παρόμοιο τρόπο, ένας επαγγελματίας που χρησιμοποιεί συνεχώς AI ίσως αντιμετωπίσει δυσκολίες αν χρειαστεί να ολοκληρώσει μια εργασία χωρίς τη βοήθειά της. Η Kärki συνδέει αυτόν τον κίνδυνο με την απώλεια δεξιοτήτων αλλά και με τις χαμένες ευκαιρίες μάθησης, ειδικά όταν κάποιος δεν αναλαμβάνει δύσκολες εργασίες μόνος του.
Τι έχουν δείξει παραδείγματα από την ιατρική
Η εργασία αναφέρεται σε προηγούμενες έρευνες από διαφορετικούς επαγγελματικούς κλάδους, ανάμεσά τους και η ιατρική. Σε μελέτη για τις κολονοσκοπήσεις, έμπειροι γιατροί εμφάνισαν ενδείξεις δυσκολίας στον εντοπισμό καρκινικών αλλοιώσεων όταν εργάστηκαν χωρίς υποστήριξη AI, αφού είχαν εξοικειωθεί με τη χρήση της. Οι γιατροί είχαν κατά μέσο όρο 27 χρόνια εμπειρίας και είχαν πραγματοποιήσει τουλάχιστον 2.000 κολονοσκοπήσεις. Η εργασία αναφέρει επίσης ευρήματα για ακτινολόγους που αξιολογούσαν μαστογραφίες.
Τα παραδείγματα αυτά δεν αποδεικνύουν ότι κάθε χρήση AI προκαλεί απώλεια δεξιοτήτων. Δείχνουν, όμως, γιατί οι ερευνητές εξετάζουν τι συμβαίνει όταν οι επαγγελματίες χρειάζεται να δουλέψουν χωρίς τα εργαλεία στα οποία έχουν συνηθίσει.
Οι νέοι επαγγελματίες μπορεί να χάσουν ευκαιρίες μάθησης
Ο κίνδυνος δεν αφορά μόνο όσους έχουν ήδη αποκτήσει εμπειρία. Οι νεότεροι εργαζόμενοι μπορεί να δυσκολευτούν να αναπτύξουν βασικές ικανότητες, αν βασίζονται στην τεχνητή νοημοσύνη από την αρχή της εκπαίδευσης ή της επαγγελματικής τους πορείας.
Έτσι, η συζήτηση αφορά δύο διαφορετικά ενδεχόμενα: κάποιος να χάσει μέρος μιας δεξιότητας που είχε ήδη αποκτήσει ή να μην προλάβει να την καλλιεργήσει επαρκώς. Η πρακτική, η προσωπική προσπάθεια και η αντιμετώπιση λαθών εξακολουθούν να παίζουν σημαντικό ρόλο στη μάθηση.
Η απώλεια μπορεί να περάσει απαρατήρητη
Ένας επαγγελματίας μπορεί να συνεχίζει να εκτελεί την ίδια εργασία με τη βοήθεια της AI και να αισθάνεται ότι διατηρεί την ικανότητά του. Ωστόσο, μέρος της σκέψης ή της λήψης αποφάσεων ίσως έχει περάσει στο εργαλείο. Γι’ αυτό η αυτοαξιολόγηση δεν αρκεί πάντα για να δείξει αν μια δεξιότητα έχει εξασθενήσει.
Η Kärki υποστηρίζει ότι η ευθύνη για την αντιμετώπιση του προβλήματος δεν πρέπει να βαραίνει μόνο τον κάθε εργαζόμενο. Προτείνει οι επαγγελματικές κοινότητες να καθορίζουν ποιες βασικές δεξιότητες χρειάζονται προστασία και να δημιουργούν τρόπους τακτικής εξάσκησης και ελέγχου, ακόμη και χωρίς AI.
Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να υποστηρίξει τη δουλειά, όμως η διατήρηση της ανθρώπινης κρίσης απαιτεί εξάσκηση. Το ζητούμενο, σύμφωνα με την εργασία, είναι οι επαγγελματίες και οι κλάδοι τους να αποφασίσουν ποια κομμάτια της δουλειάς χρειάζονται σταθερά ανθρώπινη συμμετοχή.
Γεια σου φίλη! Είμαι η Μάρθα και αγαπώ καθετί καινούργιο! Παρόλο που ξεκίνησα με σπουδές στη Διοίκηση Επιχειρήσεων, το πάθος μου για τη γραφή με οδήγησε στη Δημοσιογραφία, όπου ολοκλήρωσα το μεταπτυχιακό μου στο ΕΚΠΑ. Πάντα με γοήτευε ο κόσμος του lifestyle, της μόδας, της ομορφιάς και της διακόσμησης (ζυγός που θέλει αρμονία), και τώρα έχω τη χαρά να μοιράζομαι τις δικές μου ιδέες και σκέψεις μαζί σου. Είσαι έτοιμη για αυτό το ταξίδι;