Υπάρχουν μέρες που ακόμη και οι πιο απλές δραστηριότητες μοιάζουν βουνό. Ανεβαίνεις μερικά σκαλιά, κάνεις τις δουλειές του σπιτιού ή ξεκινάς τη γυμναστική σου και νιώθεις ότι οι δυνάμεις σου τελειώνουν πολύ νωρίτερα από το συνηθισμένο. Αν το προηγούμενο βράδυ δεν κοιμήθηκες αρκετά, ίσως υπάρχει μια εξήγηση που δεν έχει να κάνει τόσο με τους μυς σου όσο με τον εγκέφαλό σου.
Μια νέα επιστημονική μελέτη, που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό International Journal of Psychophysiology, εξετάζει πώς ο σοβαρός περιορισμός του ύπνου επηρεάζει τη σωματική αντοχή. Τα ευρήματα δείχνουν ότι λιγότερες από τέσσερις ώρες ύπνου μπορεί να κάνουν τη σωματική προσπάθεια πολύ πιο δύσκολη, ακόμη κι όταν οι μύες δεν παρουσιάζουν ταχύτερη κόπωση.
Η κούραση δεν ξεκινά πάντα από τους μυς
Όταν αισθανόμαστε εξαντλημένοι έπειτα από μια απαιτητική δραστηριότητα, συνήθως θεωρούμε ότι έχουν κουραστεί οι μύες μας. Ωστόσο, η σωματική αντοχή είναι μια πιο σύνθετη διαδικασία, στην οποία συμμετέχει ενεργά και ο εγκέφαλος.
Για να σηκώσουμε ένα βάρος ή να διατηρήσουμε μια συγκεκριμένη στάση, ο εγκέφαλος πρέπει να στέλνει συνεχώς τα κατάλληλα νευρικά σήματα στους μυς. Όσο συνεχίζεται η προσπάθεια, τόσο πιο σημαντική γίνεται η ικανότητά του να συντονίζει αυτή τη διαδικασία.
Οι επιστήμονες χρησιμοποιούν τον όρο κεντρική κόπωση για να περιγράψουν τη μείωση της ικανότητας του νευρικού συστήματος να υποστηρίζει τη μυϊκή προσπάθεια. Αυτό σημαίνει ότι μπορεί να αισθανόμαστε πως δεν αντέχουμε άλλο, χωρίς να ευθύνεται αποκλειστικά η κόπωση των ίδιων των μυών.
Τι συμβαίνει όταν κοιμόμαστε ελάχιστα;
Για να κατανοήσουν καλύτερα τη σχέση ανάμεσα στον ύπνο, τον εγκέφαλο και τη σωματική απόδοση, οι ερευνητές μελέτησαν 35 υγιείς άνδρες φοιτητές που έκαναν συστηματικά προπόνηση δύναμης.
Οι συμμετέχοντες εξετάστηκαν κάτω από δύο διαφορετικές συνθήκες. Στη μία είχαν κοιμηθεί περισσότερες από επτά ώρες, ενώ στην άλλη λιγότερες από τέσσερις, αφού παρέμειναν ξύπνιοι μέχρι τις 3 τα ξημερώματα και σηκώθηκαν στις 7 το πρωί.
Στη συνέχεια, οι επιστήμονες τους ζήτησαν να κρατήσουν το δεξί τους χέρι λυγισμένο σε γωνία 90 μοιρών, ασκώντας δύναμη ίση με το 30% της μέγιστης δύναμης του δικεφάλου τους. Στόχος ήταν να διατηρήσουν αυτή τη θέση για όσο περισσότερο μπορούσαν.
Παράλληλα, οι ερευνητές παρακολούθησαν την εγκεφαλική δραστηριότητα και τη λειτουργία των μυών τους, αναζητώντας διαφορές ανάμεσα στις δύο συνθήκες ύπνου.
Το αποτέλεσμα είχε ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Όταν οι συμμετέχοντες είχαν κοιμηθεί λιγότερο, εγκατέλειπαν την προσπάθεια πολύ νωρίτερα. Παρ’ όλα αυτά, οι μετρήσεις δεν έδειξαν στατιστικά σημαντική διαφορά στον ρυθμό με τον οποίο κουράζονταν οι μύες.
Ο εγκέφαλος δυσκολεύεται να κρατήσει τον ρυθμό
Οι ερευνητές παρατήρησαν ότι ο ανεπαρκής ύπνος επηρέαζε την επικοινωνία ανάμεσα σε εγκεφαλικά δίκτυα που συμμετέχουν στην προσοχή, την επεξεργασία των αισθητηριακών πληροφοριών και τον έλεγχο των κινήσεων.
Κατά τη διάρκεια της σωματικής προσπάθειας, ορισμένα από αυτά τα δίκτυα παρουσίαζαν ασθενέστερη επικοινωνία όταν οι συμμετέχοντες είχαν στερηθεί ύπνο.
Μια πιθανή εξήγηση είναι ότι ο εγκέφαλος δυσκολευόταν περισσότερο να επεξεργαστεί τις πληροφορίες που λάμβανε από το σώμα και να διατηρήσει τα νευρικά σήματα που χρειάζονταν για τη συνέχιση της προσπάθειας.
Με απλά λόγια, το σώμα μπορεί να έχει ακόμη δυνάμεις, αλλά ο εγκέφαλος να δυσκολεύεται να υποστηρίξει την προσπάθεια για αρκετή ώρα.
Αυτό δεν σημαίνει ότι η μυϊκή κόπωση παύει να υπάρχει ή ότι ο εγκέφαλος ευθύνεται για κάθε περίπτωση εξάντλησης. Η έρευνα δείχνει, όμως, ότι η ποιότητα και η διάρκεια του ύπνου αποτελούν σημαντικούς παράγοντες για τον τρόπο με τον οποίο συνεργάζονται εγκέφαλος και μύες.
Γιατί ο καλός ύπνος αξίζει μια θέση στην καθημερινότητά μας
Τα αποτελέσματα έχουν ενδιαφέρον για όσους γυμνάζονται, αλλά και για οποιονδήποτε χρειάζεται να ανταποκριθεί σε μια απαιτητική καθημερινότητα. Μας θυμίζουν ότι η ξεκούραση δεν αφορά μόνο το πόσο ανανεωμένοι αισθανόμαστε το επόμενο πρωί, αλλά και το πώς λειτουργεί το νευρικό μας σύστημα.
Βέβαια, η συγκεκριμένη μελέτη εξέτασε έναν μικρό αριθμό νεαρών ανδρών, μία μόνο νύχτα περιορισμένου ύπνου και μια συγκεκριμένη άσκηση μυϊκής αντοχής. Επομένως, δεν μπορούμε να θεωρήσουμε ότι τα ίδια αποτελέσματα ισχύουν απαραίτητα για όλες τις ηλικίες, για τις γυναίκες ή για κάθε μορφή σωματικής δραστηριότητας.
Το σημαντικότερο συμπέρασμα είναι ότι ο ύπνος δεν αποτελεί πολυτέλεια, αλλά ουσιαστικό μέρος της σωματικής αποκατάστασης και της καθημερινής μας λειτουργίας. Και την επόμενη φορά που θα αισθανθείς ότι δεν έχεις την ενέργεια να ολοκληρώσεις μια δραστηριότητα, ίσως αξίζει να σκεφτείς όχι μόνο πόσο κουράστηκες, αλλά και πόσο καλά κοιμήθηκες το προηγούμενο βράδυ.
Γεια σου φίλη! Είμαι η Μάρθα και αγαπώ καθετί καινούργιο! Παρόλο που ξεκίνησα με σπουδές στη Διοίκηση Επιχειρήσεων, το πάθος μου για τη γραφή με οδήγησε στη Δημοσιογραφία, όπου ολοκλήρωσα το μεταπτυχιακό μου στο ΕΚΠΑ. Πάντα με γοήτευε ο κόσμος του lifestyle, της μόδας, της ομορφιάς και της διακόσμησης (ζυγός που θέλει αρμονία), και τώρα έχω τη χαρά να μοιράζομαι τις δικές μου ιδέες και σκέψεις μαζί σου. Είσαι έτοιμη για αυτό το ταξίδι;