Η πατρότητα δεν φέρνει μόνο μια νέα καθημερινότητα. Έρευνες δείχνουν ότι μπορεί να συνοδεύεται και από αλλαγές στις ορμόνες και στον εγκέφαλο του άνδρα, ακόμη και πριν γεννηθεί το μωρό. Αυτό δεν σημαίνει ότι όλοι οι μπαμπάδες βιώνουν τις ίδιες αλλαγές ή ότι υπάρχει μία συγκεκριμένη «συνταγή» για να δεθεί κανείς με το παιδί του. Η έρευνα βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη, αλλά έχει αρχίσει να φωτίζει το πώς η φροντίδα και η επαφή με το μωρό συνδέονται με τον οργανισμό του πατέρα.
Η τεστοστερόνη μπορεί να μειωθεί
Η τεστοστερόνη συχνά συνδέεται με την ανδρική σεξουαλική συμπεριφορά και τον ανταγωνισμό. Μελέτες, όμως, έχουν παρατηρήσει χαμηλότερα επίπεδα σε άνδρες που γίνονται πατέρες, ιδιαίτερα όταν το παιδί είναι νεογέννητο. Σε μια μεγάλη διαχρονική μελέτη στις Φιλιππίνες, οι ερευνητές παρακολούθησαν 624 άνδρες και διαπίστωσαν ότι όσοι έγιναν πατέρες παρουσίασαν μεγαλύτερη πτώση τεστοστερόνης από όσους παρέμειναν άτεκνοι. Η μείωση ήταν εντονότερη στους πατέρες με νεογέννητα.
Νεότερη διαχρονική μελέτη, που παρακολούθησε 51 μέλλοντες πατέρες από την εγκυμοσύνη έως τέσσερις μήνες μετά τη γέννηση, βρήκε χαμηλότερα επίπεδα τεστοστερόνης στους μέλλοντες πατέρες σε σχέση με άνδρες χωρίς παιδιά. Τα χαμηλότερα επίπεδα πριν από τη γέννηση συνδέθηκαν με μεγαλύτερη συμμετοχή στη φροντίδα του μωρού και της συντρόφου μετά τον τοκετό. Οι ερευνητές τονίζουν, ωστόσο, ότι η σύνδεση αυτή δεν αποδεικνύει πως η ορμονική αλλαγή προκαλεί από μόνη της πιο ενεργή πατρότητα.
Η ωκυτοκίνη δεν είναι μόνο «γυναικεία» ορμόνη
Η ωκυτοκίνη έχει συνδεθεί με τον δεσμό, την κοινωνική επαφή και τη φροντίδα. Οι άνδρες δεν βιώνουν την εγκυμοσύνη και τον τοκετό όπως οι γυναίκες, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι η ωκυτοκίνη δεν έχει θέση στη δική τους μετάβαση στην πατρότητα. Στη μελέτη των 51 πατέρων, τα επίπεδά της αυξήθηκαν κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης. Ωστόσο, δεν συνδέθηκαν με μεγαλύτερη συμμετοχή ή ισχυρότερο δεσμό, όπως ανέφεραν οι ίδιοι οι πατέρες. Άρα η ωκυτοκίνη δεν λειτουργεί σαν ένας απλός «διακόπτης» που ενεργοποιεί αυτόματα την αγάπη ή τη φροντίδα.

Η προλακτίνη και η κορτιζόλη έχουν επίσης μελετηθεί, αλλά τα ευρήματα για τους πατέρες παραμένουν πιο περιορισμένα και όχι πάντα σταθερά. Στην ίδια πρόσφατη έρευνα, η κορτιζόλη δεν διέφερε σημαντικά μεταξύ μέλλοντων πατέρων και ανδρών χωρίς παιδιά ούτε προέβλεψε τη συμμετοχή τους στη φροντίδα.
Ο εγκέφαλος προσαρμόζεται στην εμπειρία της φροντίδας
Μελέτες απεικόνισης δείχνουν ότι η μετάβαση στην πατρότητα μπορεί να συνοδεύεται από αλλαγές στη δομή του εγκεφάλου. Σε έρευνα με 20 νέους πατέρες, οι επιστήμονες εντόπισαν αλλαγές σε περιοχές που σχετίζονται με την επεξεργασία κοινωνικών πληροφοριών και την κατανόηση των σκέψεων και των αναγκών των άλλων. Σε επόμενη ανάλυση, ορισμένες από αυτές τις αλλαγές συνδέθηκαν με εντονότερη εγκεφαλική ανταπόκριση στις εικόνες του δικού τους μωρού.
Αυτό δεν σημαίνει ότι ο εγκέφαλος «μικραίνει» με επιβλαβή τρόπο. Οι ερευνητές εξετάζουν αν οι μεταβολές αντανακλούν προσαρμογή και εξειδίκευση των νευρωνικών κυκλωμάτων. Μια άλλη μελέτη με 38 νέους πατέρες βρήκε αλλαγές στη φαιά ουσία και συνέδεσε μεγαλύτερες μεταβολές με περισσότερο χρόνο φροντίδας και ισχυρότερο δεσμό, αλλά και με αυξημένα προβλήματα ύπνου και ψυχική δυσφορία σε ορισμένους άνδρες. Τα ευρήματα είναι ενδιαφέροντα, αλλά δεν αρκούν για να εξηγήσουν πλήρως τι συμβαίνει στον εγκέφαλο κάθε πατέρα.
Ο δεσμός χτίζεται και στην καθημερινότητα
Η εικόνα που προκύπτει δεν δείχνει έναν άνδρα που αλλάζει με τον ίδιο τρόπο και στον ίδιο χρόνο μόλις κρατήσει το μωρό του. Δείχνει μια σύνθετη μετάβαση, στην οποία μπορεί να συμμετέχουν οι ορμόνες, ο εγκέφαλος, οι προσωπικές εμπειρίες και η καθημερινή επαφή με το παιδί. Η αγκαλιά, το τάισμα, το μπάνιο και η ανταπόκριση στο κλάμα δεν αποτελούν απλώς πρακτικές υποχρεώσεις. Είναι εμπειρίες μέσα από τις οποίες ο πατέρας μαθαίνει σταδιακά να αναγνωρίζει τα σήματα του μωρού και να ανταποκρίνεται στις ανάγκες του. Με άλλα λόγια, η πατρότητα δεν είναι μόνο κάτι που συμβαίνει στη γέννηση. Είναι και κάτι που χτίζεται μέρα με τη μέρα.

Γεια σου φίλη! Είμαι η Μάρθα και αγαπώ καθετί καινούργιο! Παρόλο που ξεκίνησα με σπουδές στη Διοίκηση Επιχειρήσεων, το πάθος μου για τη γραφή με οδήγησε στη Δημοσιογραφία, όπου ολοκλήρωσα το μεταπτυχιακό μου στο ΕΚΠΑ. Πάντα με γοήτευε ο κόσμος του lifestyle, της μόδας, της ομορφιάς και της διακόσμησης (ζυγός που θέλει αρμονία), και τώρα έχω τη χαρά να μοιράζομαι τις δικές μου ιδέες και σκέψεις μαζί σου. Είσαι έτοιμη για αυτό το ταξίδι;



