Μια νέα έκθεση με τίτλο Body Worlds: The Anatomy of Happiness ανοίγει στο Λονδίνο την Παρασκευή 25 Σεπτεμβρίου και ήδη προκαλεί συζητήσεις γύρω από ένα δύσκολο και ευαίσθητο ζήτημα: μέχρι πού φτάνει η συναίνεση όταν κάποιος δωρίζει το σώμα του μετά τον θάνατό του;
Η έκθεση παρουσιάζει πραγματικά ανθρώπινα σώματα και όργανα, τα οποία έχουν διατηρηθεί μέσω της πλαστινοποίησης. Πρόκειται για μια τεχνική που ανέπτυξε ο Γερμανός ανατόμος Γκούντερ φον Χάγκενς και επιτρέπει τη διατήρηση του ανθρώπινου σώματος για πολλά χρόνια.
Τα εκθέματα παρουσιάζονται σε διαφορετικές στάσεις. Ορισμένα απεικονίζουν ανθρώπους να αθλούνται, ενώ άλλα εμφανίζονται ακόμη και σε σεξουαλικές στάσεις. Η επιλογή αυτή έχει προκαλέσει αντιδράσεις, καθώς αρκετοί επισκέπτες αναρωτιούνται αν οι άνθρωποι που δώρισαν τα σώματά τους γνώριζαν με ποιον ακριβώς τρόπο θα παρουσιάζονταν.
Τι υποστηρίζουν οι διοργανωτές
Οι διοργανωτές αναφέρουν ότι η έκθεση εξετάζει τη σχέση ανάμεσα στην ευτυχία, την υγεία, την άσκηση, το στρες, τις ασθένειες και τη γήρανση. Παράλληλα, παρουσιάζει τον τρόπο με τον οποίο τα θετικά και τα αρνητικά συναισθήματα επηρεάζουν το ανθρώπινο σώμα.
Σύμφωνα με τους ίδιους, όλα τα σώματα δωρίστηκαν ειδικά για να υποβληθούν σε πλαστινοποίηση. Η διαδικασία διατήρησης κάθε εκθέματος μπορεί να απαιτήσει περίπου 1.500 ώρες εργασίας και να διαρκέσει έως και δώδεκα μήνες.
Οι υπεύθυνοι της έκθεσης υποστηρίζουν επίσης ότι τα σώματα προέρχονται από ανθρώπους που είχαν συναινέσει στη χρήση τους για εκπαιδευτικούς, ερευνητικούς και εκθεσιακούς σκοπούς.
Η συναίνεση δεν είναι απλώς μια υπογραφή
Παρόλα αυτά, η Τζόις Ελ-Χαντάντ, κλινική ανατόμος και λέκτορας Ανατομίας και Ιστολογίας στο Πανεπιστήμιο της Νέας Νότιας Ουαλίας, θέτει ένα ουσιαστικό ερώτημα: γνώριζαν πραγματικά οι δωρητές όλες τις πιθανές μορφές με τις οποίες θα παρουσιάζονταν τα σώματά τους;
Όπως επισημαίνει, η συναίνεση δεν θα πρέπει να αντιμετωπίζεται απλώς ως μια υπογραφή σε ένα έντυπο. Χρειάζεται να εξετάζεται τι ακριβώς γνώριζε κάθε άνθρωπος, σε ποιο βαθμό είχε ενημερωθεί και αν είχε συμφωνήσει με κάθε πιθανή μορφή έκθεσης.
Το ζήτημα γίνεται ακόμη πιο περίπλοκο όταν τα σώματα παρουσιάζονται σε στάσεις που μπορεί να προκαλέσουν αμηχανία, σοκ ή ακόμη και σεξουαλικούς συνειρμούς. Η απουσία προσωπικού ιστορικού, ονόματος και στοιχείων για τη ζωή των ανθρώπων μπορεί επίσης να οδηγήσει τους επισκέπτες σε αυθαίρετες υποθέσεις για τα πρόσωπα που βλέπουν μπροστά τους.
Περισσότεροι από 58 εκατομμύρια επισκέπτες
Η έκθεση Body Worlds έχει παρουσιαστεί σε περισσότερες από 175 πόλεις σε όλο τον κόσμο και, σύμφωνα με τους διοργανωτές, έχει προσελκύσει πάνω από 58 εκατομμύρια επισκέπτες.
Το πρόγραμμα δωρεάς σώματος της έκθεσης έχει πλέον φτάσει σε πλήρη χωρητικότητα. Τα σχετικά έντυπα προβλέπουν τη χρήση των σωμάτων για εκπαιδευτικούς και ερευνητικούς σκοπούς, αλλά και για επιστημονικές εκθέσεις που απευθύνονται στο κοινό.
Ωστόσο, η ύπαρξη γραπτής συναίνεσης δεν απαντά από μόνη της σε όλα τα ερωτήματα. Η αξιοπρέπεια, ο σεβασμός, η διαφάνεια και το πλαίσιο παρουσίασης παραμένουν ζητήματα που απαιτούν μεγαλύτερη προσοχή.
Για κάποιους επισκέπτες, η έκθεση αποτελεί μια συναρπαστική ευκαιρία να γνωρίσουν καλύτερα το ανθρώπινο σώμα. Για άλλους, οι εικόνες είναι ανησυχητικές και ανατριχιαστικές. Και τελικά, αυτή ακριβώς η διχογνωμία είναι που κάνει το Body Worlds τόσο συζητήσιμο. Δεν παρουσιάζει μόνο την ανατομία του ανθρώπου, αλλά ανοίγει και μια δύσκολη συζήτηση για το τι σημαίνει να σεβόμαστε ένα σώμα όταν αυτό δεν μπορεί πλέον να μιλήσει για τον εαυτό του.
Γεια σου φίλη! Είμαι η Μάρθα και αγαπώ καθετί καινούργιο! Παρόλο που ξεκίνησα με σπουδές στη Διοίκηση Επιχειρήσεων, το πάθος μου για τη γραφή με οδήγησε στη Δημοσιογραφία, όπου ολοκλήρωσα το μεταπτυχιακό μου στο ΕΚΠΑ. Πάντα με γοήτευε ο κόσμος του lifestyle, της μόδας, της ομορφιάς και της διακόσμησης (ζυγός που θέλει αρμονία), και τώρα έχω τη χαρά να μοιράζομαι τις δικές μου ιδέες και σκέψεις μαζί σου. Είσαι έτοιμη για αυτό το ταξίδι;