Το έχει ζήσει σχεδόν κάθε νέος γονιός. Κρατάς το μωρό στην αγκαλιά σου, επιτέλους κλείνει τα μάτια, η αναπνοή του γίνεται πιο ήρεμη και πιστεύεις ότι ήρθε η στιγμή να το αφήσεις στην κούνια. Κάνεις την κίνηση όσο πιο προσεκτικά γίνεται και, σχεδόν μόλις ακουμπήσει το στρώμα, ανοίγει τα μάτια. Δεν σημαίνει απαραίτητα ότι κάτι κάνεις λάθος. Ο βρεφικός ύπνος διαφέρει αρκετά από τον ύπνο των ενηλίκων και ειδικά τους πρώτους μήνες είναι πολύ πιο εύκολο να διακοπεί.
Μπορεί να έχει κοιμηθεί, αλλά όχι τόσο βαθιά όσο νομίζεις
Το γεγονός ότι ένα μωρό έχει κλείσει τα μάτια του δεν σημαίνει ότι έχει περάσει αμέσως σε βαθύ ύπνο. Τα νεογέννητα περνούν μεγάλο μέρος του χρόνου τους σε αυτό που οι ειδικοί ονομάζουν «ενεργό ύπνο», μια κατάσταση αντίστοιχη περίπου με τον REM ύπνο. Σε αυτή τη φάση μπορεί να κουνάει χέρια και πόδια, να κάνει μορφασμούς, να βγάζει μικρούς ήχους και να ξυπνά πιο εύκολα.
Τα μωρά έχουν επίσης πολύ μικρότερους κύκλους ύπνου από τους ενήλικες. Ένας κύκλος κατά τον πρώτο χρόνο διαρκεί περίπου 50 με 60 λεπτά, ενώ τα νεογέννητα εναλλάσσονται συχνά ανάμεσα στον ενεργό και τον ήρεμο ύπνο.
Γι’ αυτό και μερικές φορές το μωρό φαίνεται να έχει αποκοιμηθεί εντελώς στην αγκαλιά σου, αλλά στην πραγματικότητα βρίσκεται ακόμη σε μια φάση από την οποία μπορεί εύκολα να ξυπνήσει.
Από τη ζεστή αγκαλιά σε ένα ακίνητο στρώμα
Υπάρχει και μια πολύ απλή εξήγηση. Μέχρι πριν από λίγα δευτερόλεπτα το μωρό αισθανόταν το σώμα σου, την κίνησή σου και την επαφή μαζί σου. Ξαφνικά όλα αυτά αλλάζουν.
Μια μελέτη που δημοσιεύτηκε το 2022 στο Current Biology εξέτασε τι συμβαίνει όταν οι γονείς μεταφέρουν ένα κοιμισμένο βρέφος στην κούνια. Οι ερευνητές παρατήρησαν ότι η διαδικασία της απομάκρυνσης από το σώμα του γονέα μπορούσε πράγματι να προκαλέσει αφύπνιση σε ορισμένα μωρά. Επίσης διαπίστωσαν ότι όταν μεσολαβούσαν περίπου 5 έως 8 λεπτά ύπνου πριν από τη μεταφορά, υπήρχε τάση να μειώνεται η πιθανότητα να ξυπνήσει το βρέφος. Οι ίδιοι οι ερευνητές τονίζουν ότι το εύρημα χρειάζεται περαιτέρω μελέτη και δεν αποτελεί έναν μαγικό κανόνα που λειτουργεί σε όλα τα μωρά. Με απλά λόγια, αν το μωρό κοιμήθηκε μόλις πριν από λίγα δευτερόλεπτα, ίσως αξίζει να περιμένεις λίγο πριν επιχειρήσεις τη μεταφορά.
Υπάρχει και το αντανακλαστικό Moro
Ειδικά στα νεογέννητα, μια απότομη αλλαγή στη θέση του κεφαλιού ή μια ξαφνική κίνηση μπορεί να ενεργοποιήσει το αντανακλαστικό Moro, γνωστό και ως αντανακλαστικό του ξαφνιάσματος.
Το μωρό μπορεί ξαφνικά να ανοίξει τα χέρια και τα πόδια του, να τιναχτεί και ακόμη και να αρχίσει να κλαίει. Πρόκειται για φυσιολογικό αντανακλαστικό των πρώτων μηνών της ζωής, το οποίο σταδιακά υποχωρεί καθώς ωριμάζει το νευρικό σύστημα. Αυτό εξηγεί και εκείνη τη στιγμή που είσαι βέβαιη ότι η μεταφορά πήγε τέλεια και ξαφνικά βλέπεις δύο χεράκια να πετάγονται στον αέρα.
Παίζει ρόλο και το πώς αποκοιμιέται
Αν ένα μωρό αποκοιμιέται πάντα με κούνημα ή στην αγκαλιά, είναι λογικό να αντιδρά όταν ξυπνήσει και αντιληφθεί ότι βρίσκεται σε εντελώς διαφορετικό περιβάλλον.
Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να σταματήσεις να παίρνεις αγκαλιά ένα νεογέννητο για να μην «κακομάθει». Τους πρώτους μήνες πολλά μωρά χρειάζονται αρκετή βοήθεια για να ηρεμήσουν και να κοιμηθούν. Το NHS αναφέρει μάλιστα ότι ιδιαίτερα τις πρώτες εβδομάδες είναι συνηθισμένο ένα μωρό να αποκοιμιέται μόνο στην αγκαλιά ενός γονιού.
Καθώς όμως μεγαλώνει, μπορείς σταδιακά να δοκιμάζεις να το βάζεις στην κούνια όταν είναι νυσταγμένο αλλά όχι εντελώς κοιμισμένο. Η Αμερικανική Ακαδημία Παιδιατρικής προτείνει αυτή την πρακτική κυρίως από την ηλικία των 4 μηνών και μετά, ώστε το μωρό να εξοικειώνεται με το να αποκοιμιέται στο δικό του χώρο ύπνου.
Τι μπορείς να δοκιμάσεις στην πράξη
Αν το μωρό έχει ήδη αποκοιμηθεί στην αγκαλιά σου, μην αισθάνεσαι ότι πρέπει να το αφήσεις στην κούνια το ίδιο δευτερόλεπτο. Περίμενε λίγα λεπτά και παρατήρησε αν η αναπνοή του έχει γίνει πιο σταθερή και οι κινήσεις του έχουν μειωθεί.
Κατέβασέ το ήρεμα στο στρώμα, χωρίς απότομες αλλαγές στη θέση του σώματος και του κεφαλιού. Αφού το ακουμπήσεις, μπορείς να κρατήσεις για λίγο το χέρι σου απαλά πάνω του και στη συνέχεια να απομακρυνθείς σταδιακά.
Παράλληλα, όσο μεγαλώνει, μια απλή επαναλαμβανόμενη ρουτίνα πριν από τον ύπνο μπορεί να βοηθήσει. Χαμηλός φωτισμός, ήρεμη φωνή και οι ίδιες περίπου κινήσεις κάθε βράδυ δίνουν σταδιακά στο μωρό τα μηνύματα ότι πλησιάζει η ώρα του ύπνου. Το NHS συστήνει ήρεμο περιβάλλον τη νύχτα και μια απλή, σταθερή βραδινή ρουτίνα.
Και κάτι σημαντικό. Δεν λειτουργούν όλες οι τεχνικές σε όλα τα μωρά. Μερικά δέχονται την κούνια σχετικά εύκολα και άλλα χρειάζονται περισσότερο χρόνο. Η ηλικία αλλάζει επίσης εντελώς την εικόνα. Άλλες απαιτήσεις έχει ένα νεογέννητο δύο εβδομάδων και άλλες ένα μωρό έξι μηνών.
Η ασφάλεια προηγείται οποιουδήποτε «κόλπου» ύπνου
Όσο εξαντλητικό κι αν είναι να ξυπνά το μωρό μόλις το αφήσεις κάτω, η λύση δεν πρέπει να είναι μαξιλάρια, μαλακά στρώματα, φωλιές, κουβέρτες ή άλλα αντικείμενα που υποτίθεται ότι κάνουν την κούνια πιο «χουχουλιάρικη».
Οι οδηγίες της Αμερικανικής Ακαδημίας Παιδιατρικής και του αμερικανικού NICHD είναι σαφείς. Για κάθε ύπνο, το μωρό πρέπει να τοποθετείται ανάσκελα, σε σταθερή, επίπεδη και οριζόντια επιφάνεια, με εφαρμοστό σεντόνι και χωρίς μαξιλάρια, κουβέρτες, προστατευτικά κούνιας ή μαλακά αντικείμενα γύρω του. Για τουλάχιστον τους πρώτους έξι μήνες συνιστάται επίσης να κοιμάται στο ίδιο δωμάτιο με τους γονείς, αλλά σε ξεχωριστή επιφάνεια ύπνου.
Και τελικά, πότε θα σταματήσει να ξυπνάει;
Δεν υπάρχει μία ηλικία στην οποία ξαφνικά όλα τα μωρά αρχίζουν να μπαίνουν στην κούνια και να συνεχίζουν ατάραχα τον ύπνο τους. Ο ύπνος ωριμάζει σταδιακά και οι συνήθειες αλλάζουν πολύ μέσα στον πρώτο χρόνο.
Το σημαντικό είναι να μην αντιμετωπίζεις κάθε αφύπνιση σαν αποτυχία. Ένα μικρό μωρό δεν προσπαθεί να σε δυσκολέψει ούτε έχει αποφασίσει ότι η κούνια είναι εχθρός του. Πολύ συχνά απλώς αντιλαμβάνεται την αλλαγή από την αγκαλιά στο στρώμα τη στιγμή που ο εγκέφαλός του δεν έχει ακόμη περάσει σε πιο σταθερό ύπνο.
Κάποιες νύχτες η μεταφορά θα πετύχει με την πρώτη. Άλλες θα χρειαστεί δεύτερη, τρίτη και τέταρτη προσπάθεια. Στους πρώτους μήνες της ζωής, δυστυχώς, αυτό είναι συχνά κομμάτι του πακέτου.
Γεια σου φίλη! Είμαι η Μάρθα και αγαπώ καθετί καινούργιο! Παρόλο που ξεκίνησα με σπουδές στη Διοίκηση Επιχειρήσεων, το πάθος μου για τη γραφή με οδήγησε στη Δημοσιογραφία, όπου ολοκλήρωσα το μεταπτυχιακό μου στο ΕΚΠΑ. Πάντα με γοήτευε ο κόσμος του lifestyle, της μόδας, της ομορφιάς και της διακόσμησης (ζυγός που θέλει αρμονία), και τώρα έχω τη χαρά να μοιράζομαι τις δικές μου ιδέες και σκέψεις μαζί σου. Είσαι έτοιμη για αυτό το ταξίδι;