Υπάρχει μια παράξενη στιγμή κατά την οποία μια απλή επιθυμία μετατρέπεται σε εμμονή. Συνήθως συμβαίνει όταν κάτι απομακρύνεται από κοντά μας. Ένας άνθρωπος δεν ανταποκρίνεται, ένα αντικείμενο κοστίζει υπερβολικά ή ένας στόχος μοιάζει σχεδόν αδύνατος. Αντί να απογοητευτούμε, τον θέλουμε ακόμη περισσότερο.
Η δυσκολία μάς μπερδεύει
Η ψυχολογία εξηγεί αυτή τη συμπεριφορά μέσα από την «ευρετική της σπανιότητας». Όταν κάτι είναι δυσεύρετο ή απρόσιτο, ο εγκέφαλος το θεωρεί αυτόματα πιο πολύτιμο. Έτσι, ένας συναισθηματικά απόμακρος άνθρωπος μπορεί να μας φαίνεται μοναδικός, ενώ ένα πανάκριβο προϊόν αποκτά στα μάτια μας μεγαλύτερη αξία μόνο και μόνο επειδή δεν μπορούν να το αγοράσουν όλοι.
Παράλληλα λειτουργεί η «ψυχολογική αντιδραστικότητα». Όταν κάποιος αμφισβητεί ότι μπορούμε να πετύχουμε κάτι, ξυπνά μέσα μας η ανάγκη να του αποδείξουμε το αντίθετο. Ο στόχος παύει να αφορά την πραγματική μας επιθυμία και γίνεται δοκιμασία για το εγώ μας.
Όταν η υψηλή τιμή γίνεται προσόν
Το ίδιο φαινόμενο εμφανίζεται και στην οικονομία. Ο Thorstein Veblen περιέγραψε αγαθά των οποίων η ζήτηση αυξάνεται όσο ανεβαίνει η τιμή τους. Πρόκειται για αντικείμενα πολυτελείας που δεν αγοράζονται μόνο για τη χρησιμότητά τους, αλλά για την κοινωνική θέση και την αποκλειστικότητα που συμβολίζουν.
Μια ακριβή τσάντα, ένα supercar ή ένα σπάνιο κρασί λειτουργούν σαν δημόσια δήλωση επιτυχίας. Η τιμή τους γίνεται απόδειξη ποιότητας, ακόμη κι όταν αυτό δεν ισχύει απαραίτητα.
Γιατί δυσκολευόμαστε να σταματήσουμε
Όσο περισσότερο χρόνο, χρήμα και ενέργεια επενδύουμε σε έναν στόχο, τόσο πιο δύσκολο γίνεται να τον εγκαταλείψουμε. Πρόκειται για την «πλάνη του βυθισμένου κόστους». Δεν συνεχίζουμε επειδή ο στόχος αξίζει, αλλά επειδή έχουμε ήδη θυσιάσει πολλά.
Η λύση δεν είναι να θεωρήσουμε χαμένη όλη την προσπάθεια. Είναι να αναγνωρίσουμε τι μάθαμε και να κατευθύνουμε την ενέργειά μας σε κάτι πιο εφικτό. Η αποδέσμευση δεν σημαίνει αποτυχία. Μερικές φορές σημαίνει ότι σταματάμε επιτέλους να κυνηγάμε κάτι που έγινε πολύτιμο μόνο επειδή δεν μπορούσαμε να το αποκτήσουμε.
Γεια σου φίλη! Είμαι η Μάρθα και αγαπώ καθετί καινούργιο! Παρόλο που ξεκίνησα με σπουδές στη Διοίκηση Επιχειρήσεων, το πάθος μου για τη γραφή με οδήγησε στη Δημοσιογραφία, όπου ολοκλήρωσα το μεταπτυχιακό μου στο ΕΚΠΑ. Πάντα με γοήτευε ο κόσμος του lifestyle, της μόδας, της ομορφιάς και της διακόσμησης (ζυγός που θέλει αρμονία), και τώρα έχω τη χαρά να μοιράζομαι τις δικές μου ιδέες και σκέψεις μαζί σου. Είσαι έτοιμη για αυτό το ταξίδι;
Leave a Reply