Στις τέσσερις μεγάλες Εβδομάδες Μόδας της σεζόν Άνοιξη/Καλοκαίρι 2026, από τα 9.038 looks που παρουσιάστηκαν σε Νέα Υόρκη, Λονδίνο, Μιλάνο και Παρίσι, το 97,1% φορέθηκε από μοντέλα με αμερικανικό μέγεθος 0 έως 4. Τα plus size μοντέλα κάλυψαν μόλις το 0,9%. Πριν από δύο χρόνια, το ίδιο ποσοστό άγγιζε το 2,4%. Σήμερα έχει πέσει στο ένα τρίτο.
Η σύγκριση γίνεται ακόμα πιο οξεία αν τη βάλει κανείς δίπλα στα οικονομικά δεδομένα. Η παγκόσμια αγορά plus size ένδυσης αποτιμάται φέτος στα 339,6 δισ. δολάρια, με πρόβλεψη να φτάσει τα 619,6 δισ. μέχρι το 2036, σύμφωνα με τη Future Market Insights. Η ζήτηση τρέχει, η εκπροσώπηση οπισθοχωρεί. Και ανάμεσά τους έχει εισέλθει ένας τρίτος παράγοντας που απειλεί να εδραιώσει αυτή την απόκλιση. Η τεχνητή νοημοσύνη.
Η σύγκρουση έγινε ορατή τον περασμένο Αύγουστο, όταν αμερικανικό περιοδικό μόδας φιλοξένησε διαφημιστική καταχώριση με μοντέλο που είχε δημιουργηθεί εξ ολοκλήρου από αλγόριθμο. Λευκή, ξανθιά, με γεωμετρικά «τέλεια» χαρακτηριστικά. Το British Fashion Model Agents Association απάντησε με την εκστρατεία «My face is my own», ζητώντας νομική προστασία της εικόνας των μοντέλων. Λίγους μήνες αργότερα, ένας από τους μεγαλύτερους ιταλικούς οίκους χρησιμοποίησε αποκλειστικά συνθετικές εικόνες για την προβολή του ντεμπούτου του νέου δημιουργικού του διευθυντή στη Μιλάνο. Η συζήτηση που ακολούθησε διχάστηκε ανάμεσα στους υποστηρικτές της καλλιτεχνικής ελευθερίας και σε όσους είδαν μια προσπάθεια εξοικονόμησης κόστους εις βάρος μιας ολόκληρης δεκαετίας προόδου στην εκπροσώπηση.
Το ζήτημα όμως είναι βαθύτερο από την αισθητική επιλογή ενός οίκου. Όπως έχουν τεκμηριώσει τόσο η UNESCO σε συνεργασία με την L’Oréal όσο και ανεξάρτητοι ερευνητές αλγοριθμικής δικαιοσύνης, τα μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης εκπαιδεύονται πάνω σε δεδομένα που αντικατοπτρίζουν τα ευρωκεντρικά πρότυπα ομορφιάς των τελευταίων δεκαετιών, λευκά, αδύνατα, νέα, συμμετρικά σώματα. Όταν ένας οίκος ζητά από έναν αλγόριθμο «μια μοντέλα», η μηχανή δεν φαντάζεται. Ανακυκλώνει τον στατιστικό μέσο όρο όσων έχει ήδη δει. Με άλλα λόγια, το AI δεν είναι ουδέτερος καθρέφτης. Είναι ένα εργαλείο που, αν χρησιμοποιηθεί χωρίς κριτήρια, θα σβήσει σιωπηρά κάθε προοδευτικό βήμα της προηγούμενης δεκαετίας.
Από την πλευρά του καταναλωτή, ωστόσο, η εικόνα είναι αντίστροφη. Το 54,4% των Αμερικανίδων φοράει μέγεθος 14 ή μεγαλύτερο, σύμφωνα με την έκθεση της Mys Tyler για το 2024. Έρευνα της McKinsey δείχνει ότι brands τα οποία χρησιμοποιούν body-diverse μάρκετινγκ καταγράφουν 32% υψηλότερη εμπλοκή κοινού. Στην Ευρώπη, οι online αναζητήσεις για φορέματα σε μεγάλα μεγέθη, για σύγχρονα ρούχα plus size και για παντελόνια για καμπύλες αυξάνονται σταθερά την τελευταία πενταετία. Η αγορά λέει ένα πράγμα. Η πασαρέλα λέει το αντίθετο. Και ο αλγόριθμος, αν τον αφήσουν, θα μάθει τη δεύτερη γλώσσα και θα ξεχάσει την πρώτη.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση επιχειρεί να βάλει όρια. Από τις 2 Αυγούστου 2026, το Άρθρο 50 του EU AI Act καθιστά υποχρεωτική την ορατή σήμανση κάθε συνθετικού περιεχομένου που χρησιμοποιείται διαφημιστικά εντός της Ένωσης, με την ευθύνη να βαρύνει και τις ίδιες τις μάρκες. Πρόκειται για σημαντικό βήμα, αλλά μερικό. Ένα label απαντά στο «τι βλέπω». Δεν απαντά στο «ποιος αποφάσισε τι αξίζει να δω» και αυτό είναι το πραγματικό διακύβευμα.
Εδώ ακριβώς διαμορφώνεται το crossroads για το e-commerce της μόδας. Από τη μία πλευρά, brands που θα αξιοποιήσουν την τεχνητή νοημοσύνη ως ενισχυτή της εμπειρίας virtual try-on που σέβεται την πραγματική γεωμετρία του σώματος, styling προτάσεις πάνω σε ολόσωμες φόρμες σε μεγάλα μεγέθη, παρουσίαση μιας συλλογής γυναικείων μπλουζών σε διαφορετικούς σωματότυπους θα χτίσουν εμπιστοσύνη και θα μειώσουν τις επιστροφές. Από την άλλη, όσοι θα τη χρησιμοποιήσουν για να αντικαταστήσουν τα πραγματικά σώματα με μια στατιστικά «προτιμητέα» εκδοχή τους, θα κερδίσουν ίσως το 90% του κόστους παραγωγής. Θα χάσουν όμως το μεγαλύτερο κομμάτι της πελατείας τους.
Η μόδα έμαθε αργά να φωτογραφίζει διαφορετικά σώματα. Της πήρε δεκαετίες να αποδεχτεί ότι το μέγεθος 0 δεν είναι η μόνη πραγματικότητα. Το ερώτημα τώρα δεν είναι αν θα δεχτεί την τεχνητή νοημοσύνη. Έχει ήδη απαντηθεί. Το ερώτημα είναι αν θα της επιτρέψει να μηδενίσει την πρόοδο που της κόστισε τόσο πολύ. Και η απάντηση δεν θα δοθεί στις πασαρέλες, αλλά στις προϊοντικές σελίδες των e-shops, στις προτάσεις των αλγορίθμων και στις εικόνες που εκατομμύρια γυναίκες ανοίγουν κάθε πρωί στο κινητό τους ψάχνοντας, απλώς, ένα ρούχο που τους ταιριάζει.
Γεια σου φίλη! Είμαι η Μάρθα και αγαπώ καθετί καινούργιο! Παρόλο που ξεκίνησα με σπουδές στη Διοίκηση Επιχειρήσεων, το πάθος μου για τη γραφή με οδήγησε στη Δημοσιογραφία, όπου ολοκλήρωσα το μεταπτυχιακό μου στο ΕΚΠΑ. Πάντα με γοήτευε ο κόσμος του lifestyle, της μόδας, της ομορφιάς και της διακόσμησης (ζυγός που θέλει αρμονία), και τώρα έχω τη χαρά να μοιράζομαι τις δικές μου ιδέες και σκέψεις μαζί σου. Είσαι έτοιμη για αυτό το ταξίδι;
Leave a Reply