Πόσες φορές έχεις ακούσει κάποιον να λέει «έτσι είμαι εγώ» για να δικαιολογήσει ειρωνείες, μπηχτές ή μόνιμη γκρίνια μέσα στη σχέση; Και πόσες φορές το έχουμε βαφτίσει όλοι «χαβαλέ», ενώ στην πραγματικότητα πρόκειται για μικρές καθημερινές φθορές που αφήνουν σημάδι; Η αλήθεια είναι λιγότερο ρομαντική απ’ όσο θα θέλαμε. Η συνεχής αρνητικότητα μέσα σε μια σχέση δεν εκτονώνει την ένταση. Τη συσσωρεύει. Έχουμε συνηθίσει τόσο πολύ να βλέπουμε ζευγάρια να σαρκάζουν ο ένας τον άλλο, είτε στις σειρές είτε στην πραγματική ζωή, που πολλές φορές περνάει απαρατήρητο το πόσο τοξικό μπορεί να γίνει αυτό το μοτίβο. Το ότι κάτι είναι συχνό, όμως, δεν σημαίνει πως είναι και φυσιολογικό. Κι εδώ είναι που η ψυχολογία έρχεται απλώς να επιβεβαιώσει κάτι που βαθιά μέσα σου ήδη ξέρεις: οι λέξεις έχουν βάρος και η επανάληψη της αρνητικότητας αλλάζει σταδιακά τον τρόπο που βλέπεις τον άνθρωπό σου.
Γιατί ο εγκέφαλος «κολλάει» περισσότερο στα αρνητικά
Έχεις παρατηρήσει ότι μπορεί να θυμάσαι για μέρες μια κακή κουβέντα, αλλά να ξεχνάς σχεδόν αμέσως κάτι όμορφο που σου είπε ο σύντροφός σου; Αυτό δεν είναι υπερβολή ούτε δραματοποίηση. Είναι ο τρόπος που λειτουργεί ο ανθρώπινος εγκέφαλος.
Στην ψυχολογία υπάρχει ο όρος negativity bias, δηλαδή η «προκατάληψη της αρνητικότητας». Ο εγκέφαλος δίνει μεγαλύτερη σημασία στα αρνητικά ερεθίσματα, γιατί βιολογικά έχει μάθει να εντοπίζει απειλές. Το πρόβλημα είναι ότι μέσα σε μια σχέση αυτή η τάση μπορεί να γίνει καταστροφική. Μια μόνιμη αίσθηση δυσαρέσκειας, μικρές επιθετικές αντιδράσεις και ψυχρές συμπεριφορές δεν μένουν ποτέ «μικρές». Συσσωρεύονται και αλλάζουν τη συναισθηματική δυναμική του ζευγαριού.
Κάπως έτσι εμφανίζονται:
- η σκληρή κριτική
• η περιφρόνηση
• η αμυντική στάση
• η συναισθηματική απομάκρυνση
Και κάπου εκεί, χωρίς να το καταλάβετε, αρχίζετε να λειτουργείτε περισσότερο σαν αντίπαλοι παρά σαν ομάδα.
Γιατί ξεσπάς περισσότερο στον άνθρωπό σου;
Εδώ υπάρχει μια άβολη αλήθεια. Συνήθως ξεσπάμε εκεί που νιώθουμε ασφάλεια. Αυτό φυσικά δεν σημαίνει ότι είναι σωστό.
Πολλές φορές η ένταση απέναντι στον σύντροφό σου δεν αφορά καν αποκλειστικά εκείνον. Μπορεί να κουβαλάς παλιά απωθημένα, να μην εκφράζεις σωστά αυτά που χρειάζεσαι ή να μεταφέρεις την πίεση της δουλειάς μέσα στο σπίτι. Άλλες φορές πάλι, η οικειότητα φέρνει και μια επικίνδυνη χαλάρωση. Θεωρείς τον άλλον δεδομένο και σταματάς να φιλτράρεις τον τρόπο που του μιλάς.
Το πρόβλημα είναι ότι όταν εστιάζεις συνεχώς στα αρνητικά, ο εγκέφαλός σου αρχίζει να «σβήνει» τα θετικά χαρακτηριστικά του άλλου. Δεν βλέπεις πια τον σύντροφό σου ολόκληρο. Βλέπεις μόνο όσα σε εκνευρίζουν.
Πώς σταματάει αυτός ο φαύλος κύκλος
Η αλλαγή δεν ξεκινά όταν «διορθωθεί» ο άλλος. Ξεκινά όταν συνειδητοποιήσεις τι κάνεις κι εσύ μέσα στη σχέση. Όχι με ενοχές και αυτομαστίγωμα, αλλά με ειλικρίνεια.
Η θεωρία του 5 προς 1 δεν είναι τυχαία
Ο ψυχολόγος John Gottman υποστήριξε μέσα από την έρευνά του ότι τα σταθερά και ευτυχισμένα ζευγάρια έχουν περίπου πέντε θετικές αλληλεπιδράσεις για κάθε μία αρνητική. Κι όχι, αυτό δεν σημαίνει μεγάλες δηλώσεις αγάπης κάθε μέρα. Μπορεί να είναι ένα χαμόγελο, μια τρυφερή κουβέντα, ένα «σε σκέφτηκα», μια μικρή κίνηση χωρίς λόγο.
Οι σχέσεις δεν καταρρέουν συνήθως από ένα μεγάλο γεγονός. Φθείρονται από μικρές επαναλαμβανόμενες συμπεριφορές.
Η ευγνωμοσύνη αλλάζει τον τρόπο που βλέπεις τον άλλον
Ακούγεται λίγο κλισέ, αλλά λειτουργεί. Όταν αρχίζεις να εκφράζεις αυτά που εκτιμάς αντί να σχολιάζεις μόνο όσα σε ενοχλούν, αλλάζει η ατμόσφαιρα της σχέσης. Και όχι, δεν σημαίνει ότι αγνοείς τα προβλήματα. Σημαίνει ότι δεν αφήνεις την αρνητικότητα να γίνει η βασική γλώσσα επικοινωνίας σας.
Η συγχώρεση δεν είναι αδυναμία
Το να κρατάς θυμό για μήνες ή χρόνια μοιάζει πολλές φορές με μια μορφή ελέγχου. Στην πραγματικότητα, όμως, εξαντλεί κυρίως εσένα. Αν υπάρχουν ζητήματα που επαναλαμβάνονται και δεν μπορείτε να διαχειριστείτε μόνοι σας, ένας ειδικός ψυχικής υγείας ή σύμβουλος σχέσεων μπορεί να βοηθήσει ουσιαστικά. Όχι επειδή η σχέση «απέτυχε», αλλά επειδή κάποιες φορές χρειάζονται εργαλεία που δεν έχουμε μάθει ποτέ.
Όταν είσαι εξαντλημένος, γίνεσαι πιο σκληρός
Ελάχιστοι το παραδέχονται, αλλά η έλλειψη ύπνου, το χρόνιο στρες και η ψυχική κόπωση επηρεάζουν άμεσα τον τρόπο που μιλάς στον σύντροφό σου. Όταν είσαι μόνιμα κουρασμένος, η υπομονή εξαφανίζεται και όλα μοιάζουν πιο εκνευριστικά απ’ όσο είναι στην πραγματικότητα.
Γι’ αυτό και η φροντίδα του εαυτού σου δεν είναι πολυτέλεια ούτε εγωισμός. Είναι βασική προϋπόθεση για να μπορείς να σχετίζεσαι χωρίς να λειτουργείς μόνιμα στα όριά σου.
Κάνε μια παύση πριν απαντήσεις
Την επόμενη φορά που θα πας να απαντήσεις ειρωνικά ή απότομα, δοκίμασε κάτι απλό αλλά δύσκολο: σταμάτα για λίγα δευτερόλεπτα. Αναρωτήσου αν αυτό που ετοιμάζεσαι να πεις λύνει πραγματικά κάτι ή αν απλώς εκτονώνει στιγμιαία τα νεύρα σου.
Γιατί στο τέλος της ημέρας, η σχέση σου δεν καταστρέφεται από έναν καβγά. Καταστρέφεται όταν η αρνητικότητα γίνεται η καθημερινή σας συνήθεια.
Γεια σου φίλη! Είμαι η Μάρθα και αγαπώ καθετί καινούργιο! Παρόλο που ξεκίνησα με σπουδές στη Διοίκηση Επιχειρήσεων, το πάθος μου για τη γραφή με οδήγησε στη Δημοσιογραφία, όπου ολοκλήρωσα το μεταπτυχιακό μου στο ΕΚΠΑ. Πάντα με γοήτευε ο κόσμος του lifestyle, της μόδας, της ομορφιάς και της διακόσμησης (ζυγός που θέλει αρμονία), και τώρα έχω τη χαρά να μοιράζομαι τις δικές μου ιδέες και σκέψεις μαζί σου. Είσαι έτοιμη για αυτό το ταξίδι;
Leave a Reply