Υπάρχουν ημέρες που η σκέψη μοιάζει να κινείται πιο αργά. Ψάχνεις μια λέξη που κανονικά θα σου ερχόταν αμέσως, διαβάζεις την ίδια πρόταση ξανά και ξανά ή δυσκολεύεσαι να συγκεντρωθείς σε κάτι που συνήθως δεν σε προβληματίζει. Η πρώτη εξήγηση που δίνουμε συνήθως είναι απλή. Κούραση, άγχος, λίγος ύπνος ή μια δύσκολη ημέρα.
Μια νέα επιστημονική μελέτη, όμως, δείχνει ότι αυτή η αίσθηση πνευματικής «θολούρας» ίσως δεν είναι απλώς μια υποκειμενική εντύπωση. Αντίθετα, ο τρόπος με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τη διαύγειά μας σε μια συγκεκριμένη στιγμή φαίνεται ότι μπορεί να συνδέεται με πραγματικές μεταβολές στη γνωστική μας απόδοση.
Μπορούμε τελικά να καταλάβουμε πότε ο εγκέφαλός μας δεν αποδίδει το ίδιο καλά;
Ερευνητές από το University of California, Davis, εξέτασαν 161 ηλικιωμένους ενήλικες με μέση ηλικία τα 72 έτη. Οι συμμετέχοντες είχαν παρατηρήσει αλλαγές στη μνήμη ή στον τρόπο σκέψης τους, χωρίς όμως να εμφανίζουν μη φυσιολογικά αποτελέσματα στους καθιερωμένους γνωστικούς ελέγχους.
Για επτά ημέρες φορούσαν Apple Watch και τέσσερις φορές μέσα στην ημέρα καλούνταν να αξιολογήσουν πόσο καθαρά και γρήγορα ένιωθαν ότι λειτουργούσε το μυαλό τους. Η αξιολόγηση γινόταν σε κλίμακα από το 1 έως το 5. Αμέσως μετά, πραγματοποιούσαν ένα σύντομο γνωστικό τεστ διάρκειας περίπου 45 δευτερολέπτων.
Παράλληλα, οι επιστήμονες κατέγραφαν τη διάθεσή τους. Με αυτόν τον τρόπο προσπάθησαν να διαπιστώσουν αν μια χαμηλότερη επίδοση συνδεόταν πράγματι με τη γνωστική λειτουργία ή αν αποτελούσε απλώς συνέπεια μιας προσωρινά κακής ψυχολογικής κατάστασης.
Όταν αισθάνεσαι λιγότερο διαυγής, μπορεί πράγματι να αποδίδεις χειρότερα
Τα αποτελέσματα έδειξαν μια σαφή σύνδεση. Όταν οι συμμετέχοντες ένιωθαν ότι η πνευματική τους διαύγεια βρισκόταν κάτω από τον προσωπικό τους μέσο όρο, είχαν παράλληλα χαμηλότερες επιδόσεις στα γνωστικά τεστ.
Η σχέση αυτή δεν εξαφανίστηκε όταν οι ερευνητές έλαβαν υπόψη τη διάθεση, την ώρα της ημέρας και άλλους παράγοντες που θα μπορούσαν να επηρεάσουν προσωρινά την απόδοση. Αυτό σημαίνει ότι η αίσθηση πως «σήμερα το μυαλό μου δεν λειτουργεί τόσο καλά» μπορεί, τουλάχιστον σε ορισμένες περιπτώσεις, να αντανακλά μια πραγματική μεταβολή στη γνωστική λειτουργία εκείνη τη στιγμή.
Και αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία, επειδή για χρόνια οι υποκειμενικές αναφορές σχετικά με αλλαγές στη μνήμη και τη σκέψη αντιμετωπίζονταν συχνά με επιφύλαξη. Ένας άνθρωπος μπορεί να θυμάται λανθασμένα πώς αισθανόταν πριν από εβδομάδες ή μήνες, ενώ η διάθεσή του μπορεί επίσης να επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο αξιολογεί τον εαυτό του.
Στη συγκεκριμένη έρευνα, όμως, οι συμμετέχοντες δεν χρειάστηκε να ανατρέξουν στο παρελθόν. Κατέγραφαν το πώς αισθάνονταν εκείνη ακριβώς τη στιγμή και στη συνέχεια έκαναν αμέσως το γνωστικό τεστ. Έτσι, οι επιστήμονες μπόρεσαν να εξετάσουν πολύ πιο άμεσα τη σχέση ανάμεσα στην προσωπική αίσθηση πνευματικής διαύγειας και την πραγματική απόδοση.
Τι μπορεί να σημαίνει αυτό για τη γνωστική υγεία
Τα ευρήματα δημιουργούν ενδιαφέρουσες προοπτικές για τον τρόπο με τον οποίο θα μπορούσαμε στο μέλλον να παρακολουθούμε τη γνωστική υγεία. Οι τυπικές ιατρικές εξετάσεις παραμένουν φυσικά απαραίτητες, όμως πραγματοποιούνται σε συγκεκριμένες χρονικές στιγμές και δεν μπορούν πάντα να αποτυπώσουν τις μικρές διακυμάνσεις που συμβαίνουν μέσα στην καθημερινότητα.
Αντίθετα, η συστηματική καταγραφή της πνευματικής διαύγειας θα μπορούσε ενδεχομένως να προσφέρει μια πιο ολοκληρωμένη εικόνα για το πώς αλλάζει η γνωστική λειτουργία ενός ανθρώπου με την πάροδο του χρόνου. Σύμφωνα με τους ερευνητές, μια τέτοια προσέγγιση ίσως βοηθήσει μελλοντικά στον εντοπισμό ανθρώπων που αντιμετωπίζουν αυξημένο κίνδυνο γνωστικής εξασθένησης, ακόμη και πριν εμφανιστούν πιο εμφανή συμπτώματα.
Δεν χρειάζεται κάθε στιγμή «θολούρας» να μας τρομάζει
Η συγκεκριμένη μελέτη πραγματοποιήθηκε σε ηλικιωμένους ενήλικες και επομένως τα αποτελέσματά της δεν μπορούν να μεταφερθούν αυτόματα σε όλες τις ηλικιακές ομάδες. Επίσης, μια δύσκολη ημέρα συγκέντρωσης δεν αποτελεί από μόνη της ένδειξη γνωστικής εξασθένησης. Η έλλειψη ύπνου, το στρες, η σωματική κόπωση και πολλοί ακόμη παράγοντες μπορούν να επηρεάσουν προσωρινά τον τρόπο με τον οποίο σκεφτόμαστε και λειτουργούμε.
Ωστόσο, η έρευνα αναδεικνύει κάτι που συχνά αγνοούμε. Τις μικρές αλλαγές που παρατηρούμε στον εαυτό μας δεν χρειάζεται ούτε να τις δραματοποιούμε ούτε να τις απορρίπτουμε αυτόματα.
Μια απλή καθημερινή αξιολόγηση της πνευματικής διαύγειας, για παράδειγμα σε μια κλίμακα από το 1 έως το 5, θα μπορούσε να βοηθήσει κάποιον να παρατηρήσει καλύτερα τις προσωπικές του διακυμάνσεις. Το ζητούμενο δεν είναι να μετατρέψουμε κάθε ξεχασμένη λέξη σε λόγο ανησυχίας, αλλά να αποκτήσουμε μεγαλύτερη επίγνωση του τρόπου με τον οποίο λειτουργούμε.
Γιατί, όπως δείχνουν τα συγκεκριμένα ευρήματα, όταν αισθανόμαστε ότι το μυαλό μας δεν βρίσκεται στην καλύτερή του ημέρα, ίσως αξίζει να δώσουμε λίγη περισσότερη προσοχή σε αυτή την αίσθηση. Μερικές φορές, ο εγκέφαλός μας φαίνεται πως μας προειδοποιεί για τη λειτουργία του με πιο άμεσο τρόπο απ’ όσο πιστεύαμε.
Γεια σου φίλη! Είμαι η Μάρθα και αγαπώ καθετί καινούργιο! Παρόλο που ξεκίνησα με σπουδές στη Διοίκηση Επιχειρήσεων, το πάθος μου για τη γραφή με οδήγησε στη Δημοσιογραφία, όπου ολοκλήρωσα το μεταπτυχιακό μου στο ΕΚΠΑ. Πάντα με γοήτευε ο κόσμος του lifestyle, της μόδας, της ομορφιάς και της διακόσμησης (ζυγός που θέλει αρμονία), και τώρα έχω τη χαρά να μοιράζομαι τις δικές μου ιδέες και σκέψεις μαζί σου. Είσαι έτοιμη για αυτό το ταξίδι;
Leave a Reply