Πότε ήταν αλήθεια η τελευταία φορά που άφησες τον εαυτό σου να κλάψει χωρίς φρένο; Όχι από ευγένεια, όχι στα κρυφά, όχι με εκείνο το σφίξιμο στο λαιμό που καταπίνεις βιαστικά. Ένα κανονικό κλάμα που βγαινει αβίαστα. Από αυτά που σε αδειάζουν και μετά σε κάνουν να αναρωτιέσαι γιατί το απέφευγες τόσο καιρό. Οι περισσότεροι από εμάς δεν μάθαμε ποτέ πώς να κλαίμε. Από μωρά μας μάθαιναν να σωπαίνουμε, να αποσπόμαστε, να χαμογελάμε με το ζόρι ενώ έχουμε το αντίθετο συναίσθημα αντί να αφήσουμε τον εαυτό μας να νιώσει. “Μην κλαις” έλεγαν. “Δεν είναι τίποτα”. Και κάπως έτσι, το πιο ανθρώπινο αντανακλαστικό έγινε αμηχανία. Έγινε αδυναμία. Έγινε κάτι που κάνουμε μόνο όταν πια δεν αντέχουμε άλλο. Κι αν στην Ελλάδα το κλάμα αντιμετωπίζεται με αμηχανία, στην Ιαπωνία για χρόνια θεωρούνταν σχεδόν κοινωνικό ατόπημα.
Στην ιαπωνική κουλτούρα, η συναισθηματική αυτοσυγκράτηση δεν είναι απλώς επιλογή, είναι τρόπος ζωής. Η ανάγκη να μη “βαρύνεις” τον άλλον, να μη χαλάσεις την αρμονία, να “διαβάζεις” τον χώρο πριν μιλήσεις, όλα αυτά καλλιεργούνται από πολύ νωρίς. Το κλάμα ειδικά θεωρείται δημόσια έκθεση. Όποιος κλαίει χάνει τον έλεγχο, άρα και το κύρος του. Και κάπου εδώ αρχίζει η ανατροπή!
Το Rui Κatsu και ο άνθρωπος που έμαθε τον κόσμο να κλαίει
Το 2020 οι New York Times παρουσίασαν ένα ντοκιμαντέρ που άνοιξε μεγάλη συζήτηση. Πρωταγωνιστής ο Hidefumi Yoshida, γνωστός και ως The Tear Teacher. Τα τελευταία χρόνια οργανώνει σεμινάρια κλάματος για ανθρώπους που απλώς θέλουν έναν ασφαλή χώρο για να νιώσουν.
Η διαδικασία είναι απλή αλλά καθόλου εύκολη. Βίντεο που συγκινούν, ιστορίες με συναίσθημα, ανώνυμα γραπτά για άγχη και πιέσεις. Και μετά, σιωπή. Μέχρι που έρχονται τα δάκρυα. Ο Yoshida πιστεύει ότι το καταπιεσμένο συναίσθημα φθείρει, ενώ το κλάμα αποσυμφορεί ακόμη και το ανοσοποιητικό. Και όχι, λίγα δάκρυα δεν αρκούν. Πρέπει να αδειάσεις!
Ξεχωρίζει μάλιστα το συναισθηματικό κλάμα από το κλάμα του πένθους. Το πρώτο είναι στιγμιαίο αλλά αναζωογονητικό. Το δεύτερο είναι βαθύ και διαρκές. Μια ταινία, ένα ποίημα, μια εικόνα μπορούν να λειτουργήσουν σαν ασφαλής διαδρομή προς την εκτόνωση.
Διάλειμμα για κλάμα στο γραφείο
Κι αν νομίζεις ότι αυτά μένουν σε αίθουσες σεμιναρίων, όχι ακριβώς. Στην Ιαπωνία εμφανίστηκαν υπηρεσίες οργανωμένου κλάματος ακόμη και στον χώρο εργασίας.
Η πιο γνωστή λέγεται Ikemeso Danshi. Κομψοί νεαροί άνδρες, περιποιημένοι, ήρεμοι, μπαίνουν σε αίθουσες συνεδριάσεων γεμάτες γυναίκες εργαζόμενες. Διαβάζουν ιστορίες, παίζουν μουσική, συγκινούν πρώτοι. Και μετά αφήνουν το κλάμα να γίνει συλλογικό. Σκουπίζουν δάκρυα, λένε λόγια ανακούφισης, δημιουργούν έναν χώρο όπου κανείς δεν χρειάζεται να προσποιηθεί ότι είναι καλά. Οι συμμετέχουσες επιστρέφουν στη δουλειά τους πιο ελαφριές. Και αυτό λέει πολλά.
Ο ίδιος οργανισμός διοργανώνει ακόμη και τελετές διαζυγίου. Τα ζευγάρια σπάνε τις βέρες τους με σφυρί. Κλαίνε. Και φεύγουν πιο ήσυχα.
Η ανθρωπολόγος Shiori Shakuto εξηγεί ότι αυτές οι υπηρεσίες δεν είναι τυχαίες. Οι γυναίκες έχουν πλέον μεγαλύτερη παρουσία στην αγορά εργασίας και οι ανάγκες τους λαμβάνονται σοβαρά. Παράλληλα, κάτι που παλιότερα θεωρούνταν αδιανόητο, η ευαλωτότητα, αρχίζει να αποκτά χώρο.
Το πραγματικά ανατρεπτικό είναι ότι αυτή τη φορά οι ρόλοι αλλάζουν. Οι άνδρες προσφέρουν φροντίδα, χωρίς σεξουαλικό υπόβαθρο, δείχνοντας τη δική τους ευαισθησία. Και αυτό, για πολλούς, είναι πιο θεραπευτικό απ’ όσο θα παραδεχτούν. Γιατί δεν συναντάς εύκολα έναν άντρα να κλαίει. Και ίσως γι’ αυτό ακριβώς, όταν συμβαίνει, κάτι μέσα μας ξεκλειδώνει.
Οπότε η ερώτηση παραμένει. Αν σου δινόταν ο χώρος και η άδεια, θα καθόσουν να κλάψεις χωρίς να απολογηθείς; Εγώ λέω ότι μάλλον το έχουμε όλοι ανάγκη εδώ και καιρό!
Γεια σου φίλη! Είμαι η Μάρθα και αγαπώ καθετί καινούργιο! Παρόλο που ξεκίνησα με σπουδές στη Διοίκηση Επιχειρήσεων, το πάθος μου για τη γραφή με οδήγησε στη Δημοσιογραφία, όπου ολοκλήρωσα το μεταπτυχιακό μου στο ΕΚΠΑ. Πάντα με γοήτευε ο κόσμος του lifestyle, της μόδας, της ομορφιάς και της διακόσμησης (ζυγός που θέλει αρμονία), και τώρα έχω τη χαρά να μοιράζομαι τις δικές μου ιδέες και σκέψεις μαζί σου. Είσαι έτοιμη για αυτό το ταξίδι;