Εκεί που ένα δροσερό γιαούρτι ή μια σαλάτα σε κάλυπταν μια χαρά, αρχίζεις να σκέφτεσαι ζεστό ψωμί, μακαρόνια με σάλτσα και εκείνο το κέικ που ταιριάζει τόσο ωραία με τον απογευματινό καφέ. Ο καιρός αλλάζει και μαζί του μοιάζουν να αλλάζουν οι επιθυμίες σου στο φαγητό. Πεινάς όμως πραγματικά περισσότερο ή απλώς αναζητάς κάτι που θα κάνει την επιστροφή στην καθημερινότητα λίγο πιο ευχάριστη;
Η απάντηση δεν χωρά σε μία εξήγηση. Η εποχή μπορεί να επηρεάζει το πόσο τρώμε και ποιες τροφές προτιμάμε, αλλά δεν αντιδρούμε όλοι με τον ίδιο τρόπο. Η θερμοκρασία, το φως, η διάθεση και οι συνήθειές μας συμμετέχουν σε αυτή την αλλαγή, χωρίς κάποιο από αυτά να εξηγεί από μόνο του κάθε λιγούρα.
Υπάρχει όντως περισσότερη πείνα το φθινόπωρο;
Οι επιστήμονες εξετάζουν εδώ και δεκαετίες τη σχέση ανάμεσα στην εποχή και στην κατανάλωση φαγητού. Σε μελέτη του 1991 στο Physiology & Behavior, 315 ενήλικες κατέγραψαν επί επτά ημέρες τι έτρωγαν, πότε το έτρωγαν και πόσο πεινούσαν. Οι ερευνητές παρατήρησαν υψηλότερη πρόσληψη θερμίδων το φθινόπωρο, ιδιαίτερα από υδατάνθρακες, μεγαλύτερα γεύματα και πιο γρήγορο ρυθμό κατανάλωσης.
Μάλιστα, οι συμμετέχοντες ανέφεραν περισσότερη πείνα στο τέλος των φθινοπωρινών γευμάτων, παρότι είχαν φάει μεγαλύτερη ποσότητα. Το εύρημα έχει ενδιαφέρον, αλλά μια μελέτη δεν αρκεί για να πούμε ότι όλοι χρειαζόμαστε περισσότερο φαγητό μόλις μπει ο Σεπτέμβρης. Επίσης, η αυξημένη κατανάλωση τροφής δεν ταυτίζεται απαραίτητα με τη λιγούρα για ένα συγκεκριμένο γλυκό ή αλμυρό σνακ.
Το κρύο δεν εξηγεί τα πάντα
Η σκέψη φαίνεται λογική. Όταν κρυώνουμε, ο οργανισμός καταναλώνει ενέργεια για να διατηρήσει τη θερμοκρασία του. Ωστόσο, από αυτό μέχρι το «κάνει ψύχρα, άρα χρειάζομαι δεύτερο πιάτο» υπάρχει απόσταση. Η πραγματική έκθεση στο κρύο, το περιβάλλον όπου περνάμε τη μέρα μας και η δραστηριότητά μας έχουν σημασία.
Μια ανασκόπηση του 2023 στο Frontiers in Nutrition εξετάζει τη θερμοκρασία και τη διάρκεια της ημέρας μαζί με τη σωματική δραστηριότητα, τη συναισθηματική κατάσταση και τις κοινωνικές συνήθειες. Τα αποτελέσματα των διαθέσιμων ερευνών διαφέρουν. Κάποιοι πληθυσμοί τρώνε περισσότερο τους ψυχρούς μήνες, ενώ άλλοι δεν παρουσιάζουν ξεκάθαρη εποχική μεταβολή. Επομένως, το φθινόπωρο μπορεί να παίζει κάποιον ρόλο στην όρεξή σου, αλλά δεν αποτελεί αυτόματη εξήγηση για κάθε αλλαγή της.
Μερικές φορές λαχταράς και την αίσθηση που σου δίνει το φαγητό
Η επιστροφή στις υποχρεώσεις, τα απογεύματα που σκοτεινιάζουν νωρίτερα και η αλλαγή ρυθμού δημιουργούν ένα διαφορετικό σκηνικό από εκείνο των διακοπών. Μέσα σε αυτό, ένα ζεστό φαγητό μπορεί να σημαίνει κάτι περισσότερο από ένα γεύμα. Ίσως θυμίζει το σπίτι σου, μια αγαπημένη συνήθεια ή μια στιγμή ξεκούρασης.
Αυτό περιγράφει το comfort food. Το φαγητό αποκτά συναισθηματική αξία μέσα από τις προσωπικές μας εμπειρίες. Για κάποιον είναι μια μακαρονάδα, για άλλον μια σούπα ή το γλυκό που έφτιαχνε η μαμά του. Η ίδια ανασκόπηση εξετάζει πώς οι μεταβολές στη διάθεση και το στρες μπορούν να επηρεάσουν τη διατροφική συμπεριφορά. Αυτό, βέβαια, δεν σημαίνει ότι κάθε επιθυμία για σοκολάτα κρύβει στενοχώρια.
Χώρεσε την απόλαυση στην καθημερινότητά σου
Δεν χρειάζεται κάθε λιγούρα να καταλήγει σε καβγά με τον εαυτό σου. Πριν αρχίσεις τα «πάλι χάλασα τη διατροφή μου», παρατήρησε λίγο τη μέρα σου. Έφαγες ένα γεύμα που σε κάλυψε; Άφησες πολλές ώρες να περάσουν χωρίς φαγητό; Θέλεις κάτι συγκεκριμένο επειδή το απολαμβάνεις;
Μια μακαρονάδα μπορεί να συνδυάζει λαχανικά και μια πηγή πρωτεΐνης. Ένα ζεστό μαγειρευτό μπορεί να αποτελεί μέρος ενός ισορροπημένου μενού. Και ένα κομμάτι κέικ δεν χρειάζεται να συνοδεύεται από ενοχές. Η ισορροπία στη διατροφή αφήνει χώρο και για την ευχαρίστηση. Το ζητούμενο είναι να αναγνωρίζεις τι χρειάζεσαι και τι επιθυμείς, χωρίς να μετατρέπεις κάθε φθινοπωρινή όρεξη σε προσωπική αποτυχία.
Γεια σου φίλη! Είμαι η Μάρθα και αγαπώ καθετί καινούργιο! Παρόλο που ξεκίνησα με σπουδές στη Διοίκηση Επιχειρήσεων, το πάθος μου για τη γραφή με οδήγησε στη Δημοσιογραφία, όπου ολοκλήρωσα το μεταπτυχιακό μου στο ΕΚΠΑ. Πάντα με γοήτευε ο κόσμος του lifestyle, της μόδας, της ομορφιάς και της διακόσμησης (ζυγός που θέλει αρμονία), και τώρα έχω τη χαρά να μοιράζομαι τις δικές μου ιδέες και σκέψεις μαζί σου. Είσαι έτοιμη για αυτό το ταξίδι;