Κάπου ανάμεσα στα deadlines, τα social και τις μικρές καθημερινές μας ρουτίνες, όλο και περισσότεροι ενήλικες κάνουν μια ανακάλυψη που δεν περίμεναν. Μαθαίνουν ότι βρίσκονται στο φάσμα του αυτισμού. Όχι επειδή «άλλαξε» κάτι μέσα τους ξαφνικά, αλλά επειδή για πρώτη φορά έχουν τα εργαλεία και τη γλώσσα να το καταλάβουν. Και αυτή η αλλαγή δεν είναι τυχαία. Είναι ένα σημάδι ότι κάτι μετατοπίζεται συνολικά στον τρόπο που βλέπουμε τη διαφορετικότητα. Η Παγκόσμια Ημέρα Αυτισμού είναι σίγουρα μια τέλεια αφορμή να ρίξουμε φως σε ένα θέμα που κάποτε συνειδητά δεν θέλαμε καν να αγγίξουμε.
Δεν είναι ότι «εμφανίστηκε» τώρα ο αυτισμός
Αν έχεις την αίσθηση ότι «ξαφνικά όλοι διαγιγνώσκονται», δεν είσαι η μόνη. Η πραγματικότητα όμως είναι πιο απλή και πιο σύνθετη μαζί. Παλαιότερα, ο αυτισμός συνδεόταν σχεδόν αποκλειστικά με παιδιά και με πιο εμφανή χαρακτηριστικά. Όσοι άνθρωποι βρίσκονταν στο φάσμα αλλά δεν ταίριαζαν σε αυτό το στερεότυπο, απλώς… περνούσαν κάτω από το ραντάρ.
Ιδιαίτερα:
- γυναίκες
- άτομα με ήπια χαρακτηριστικά
- άνθρωποι με υψηλή λειτουργικότητα
συχνά μεγάλωσαν χωρίς καμία διάγνωση, αλλά με μια μόνιμη αίσθηση ότι “κάτι δεν πάει καλά”.
Η γενιά που έμαθε να προσαρμόζεται
Πολλοί ενήλικες που διαγιγνώσκονται σήμερα, πέρασαν χρόνια προσπαθώντας να προσαρμοστούν. Έμαθαν να μιμούνται κοινωνικές συμπεριφορές, να καταπιέζουν αντιδράσεις, να “παίζουν ρόλους” για να ταιριάζουν. Αυτό που σήμερα ονομάζεται masking. Στην πράξη, μπορεί να σημαίνει:
- να σκέφτεσαι κάθε σου λέξη πριν τη πεις
- να εξαντλείσαι μετά από κοινωνικές συναναστροφές
- να νιώθεις ότι λειτουργείς με ένα «manual» που οι άλλοι δεν χρειάζονται
Και κάπως έτσι, η διάγνωση δεν έρχεται ως σοκ αλλά σαν εξήγηση που έρχεται και βάζει τα πράγματα στη θέση τους.
Social media και αυτογνωσία
Προφανώς και δεν γίνεται να αγνοήσεις τον ρόλο των social media σε όλο αυτό. Πλατφόρμες όπως το TikTok και το Instagram έχουν γεμίσει με ανθρώπους που μιλούν ανοιχτά για τη δική τους εμπειρία. Και κάπου εκεί, ακόμα και μέσα από ένα βίντεο 30 δευτερολέπτων, μπορεί να αναγνωρίσεις τον εαυτό σου. Βέβαια, αυτό έχει δύο όψεις. Από τη μία, ανοίγει τη συζήτηση και βοηθά ανθρώπους να καταλάβουν καλύτερα τον εαυτό τους. Από την άλλη, χρειάζεται προσοχή, γιατί η αυτοδιάγνωση χωρίς καθοδήγηση μπορεί να οδηγήσει και σε παρερμηνείες. Φυσικά, η ισορροπία βρίσκεται κάπου στη μέση. Ενημέρωση, αλλά και αξιολόγηση από ειδικούς όταν υπάρχει πραγματική ανάγκη.
Οι γυναίκες που «χάθηκαν» από την εικόνα
Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα κομμάτια αυτής της συζήτησης αφορά τις γυναίκες. Για χρόνια, τα διαγνωστικά κριτήρια βασίζονταν κυρίως σε αγόρια. Αυτό σημαίνει ότι πολλές γυναίκες:
- έμαθαν να «καλύπτουν» τα χαρακτηριστικά τους
- θεωρήθηκαν απλώς ντροπαλές ή αγχώδεις
- πήραν άλλες διαγνώσεις, όπως άγχος ή κατάθλιψη
Σήμερα, αυτή η εικόνα αλλάζει. Και μαζί της, αλλάζει και ο αριθμός των ενηλίκων γυναικών που καταλαβαίνουν επιτέλους τι συμβαίνει.
Διάγνωση στα 30, στα 40, στα 50… και μετά;
Η διάγνωση στην ενήλικη ζωή δεν είναι ταμπέλα, αντίθετα για πολλούς, είναι ένα σημείο επανεκκίνησης. Μπορεί να φέρει ανακούφιση, κατανόηση του εαυτού και επαναπροσδιορισμό των σχέσεων και των επιλογών. Αλλά δεν είναι πάντα εύκολη διαδικασία. Γιατί μαζί με την εξήγηση, έρχεται και η σκέψη: “αν το ήξερα νωρίτερα, τι θα ήταν διαφορετικό;” Αυτή είναι μια πολύ ανθρώπινη σκέψη.
Τελικά, τι σημαίνει όλο αυτό για εμάς;
Ίσως το πιο σημαντικό δεν είναι πόσοι διαγιγνώσκονται, αλλά τι κάνουμε εμείς με αυτή τη γνώση. Το να καταλάβουμε ότι δεν υπάρχει ένας μόνο «σωστός» τρόπος να σκέφτεσαι, να επικοινωνείς ή να υπάρχεις στον κόσμο, αλλάζει τη βάση της καθημερινότητας. Και κάπου εκεί, η Παγκόσμια Ημέρα Αυτισμού παύει να είναι απλώς μια ημερομηνία, αλλά γίνεται μια υπενθύμιση ότι η κατανόηση δεν είναι θεωρία, αλλά στάση ζωής. Μάλιστα ξεκινά από τα πιο απλά: να ακούς λίγο περισσότερο, να κρίνεις λίγο λιγότερο, να αφήνεις χώρο για το διαφορετικό, χωρίς να προσπαθείς να το «διορθώσεις». Ίσως τελικά, αυτό είναι το πιο σημαντικό.
Γεια σου φίλη! Είμαι η Μάρθα και αγαπώ καθετί καινούργιο! Παρόλο που ξεκίνησα με σπουδές στη Διοίκηση Επιχειρήσεων, το πάθος μου για τη γραφή με οδήγησε στη Δημοσιογραφία, όπου ολοκλήρωσα το μεταπτυχιακό μου στο ΕΚΠΑ. Πάντα με γοήτευε ο κόσμος του lifestyle, της μόδας, της ομορφιάς και της διακόσμησης (ζυγός που θέλει αρμονία), και τώρα έχω τη χαρά να μοιράζομαι τις δικές μου ιδέες και σκέψεις μαζί σου. Είσαι έτοιμη για αυτό το ταξίδι;