Αν πιστεύεις ότι ένα παιδί γύρω στον έναν χρόνο απλώς «χαζοπαίζει», μάλλον υποτιμάς αυτό που πραγματικά συμβαίνει μπροστά σου. Γιατί εκείνη τη στιγμή δεν περνάει απλώς την ώρα του. Παρατηρεί, πειραματίζεται, επαναλαμβάνει κινήσεις μέχρι να δει τι αλλάζει. Σαν ένας μικρός ερευνητής που δεν κουράζεται ποτέ να δοκιμάζει ξανά και ξανά το ίδιο πράγμα μέχρι να βγάλει νόημα από αυτό. Πατάει επίμονα ένα κουμπί, πετάει κάτι κάτω για να δει αν θα πέσει πάλι, σε κοιτάει μετά από κάθε «ανακάλυψη» λες και ζητά μια σιωπηλή επιβεβαίωση πως ναι, αυτό που έκανε άξιζε. Και κάπου εκεί καταλαβαίνεις ότι το παιχνίδι δεν είναι διασκέδαση. Είναι μάθηση στην πιο καθαρή της μορφή.
Δεν ψάχνει το εύκολο, ψάχνει το «σχεδόν μπορώ»
Σε αυτή την ηλικία τα παιδιά έχουν ένα απίστευτο ένστικτο στο να επιλέγουν προκλήσεις που τα εξελίσσουν χωρίς να τα διαλύουν. Δεν θα ασχοληθούν για ώρα με κάτι που έχουν ήδη κατακτήσει, αλλά ούτε και με κάτι τόσο δύσκολο που τα κάνει να απογοητεύονται. Ψάχνουν διαρκώς εκείνο το «λίγο πιο πάνω» που τα κρατά ενεργά.
Γι’ αυτό και τα παιχνίδια που αντιδρούν, που κάνουν ήχους, που αλλάζουν όταν τα αγγίζει ή τα μετακινεί, αποκτούν τεράστιο ενδιαφέρον. Είναι η πρώτη ουσιαστική επαφή με την έννοια «κάνω κάτι και συμβαίνει κάτι άλλο». Και όχι, δεν χρειάζεται να κάθεσαι από πάνω του δίνοντας οδηγίες κάθε δύο λεπτά. Το παιδί δεν ζητά καθοδήγηση τύπου «έτσι γίνεται σωστά». Ζητά χώρο να ανακαλύψει μόνο του τι λειτουργεί.
Το δύσκολο για τους περισσότερους γονείς είναι ακριβώς αυτό. Να μην επέμβουν αμέσως. Να αντέξουν να βλέπουν το παιδί να προσπαθεί πριν σπεύσουν να «βοηθήσουν».
Σε αντιγράφει πολύ περισσότερο απ’ όσο νομίζεις
Η μίμηση σε αυτή τη φάση δεν είναι παιχνίδι ρόλων. Είναι ο βασικός μηχανισμός μάθησης. Το παιδί δεν κρατά απλώς ένα τηλέφωνο, προσπαθεί να το χρησιμοποιήσει όπως σε έχει δει να το χρησιμοποιείς. Βάζει τη βούρτσα στα μαλλιά του, σκουπίζει με ένα πανί, ταΐζει μια κούκλα, σπρώχνει ένα αυτοκινητάκι κάνοντας θορύβους.
Και κάπου εδώ υπάρχει μια άβολη αλήθεια. Δεν αντιγράφει μόνο όσα θεωρείς «σωστά» ή χαριτωμένα. Αντιγράφει τα πάντα. Τον τόνο της φωνής σου, τις αντιδράσεις σου, το πώς εκνευρίζεσαι, το πώς μιλάς στους άλλους. Ακόμα και εκείνα που είσαι βέβαιη ότι δεν προσέχει.
Αν υπάρχουν μεγαλύτερα αδέλφια, η επιρροή γίνεται ακόμη πιο έντονη. Τα παιδιά μαθαίνουν από άλλα παιδιά με ταχύτητα που πραγματικά τρομάζει. Και όχι πάντα προς την κατεύθυνση που θα ήθελες.
Η μνήμη του μεγαλώνει και μαζί της αλλάζει ολόκληρος ο κόσμος του
Κάπου πριν τα δύο χρόνια αρχίζει να εμφανίζεται πιο καθαρά κάτι πολύ σημαντικό. Η κατανόηση ότι ένα αντικείμενο συνεχίζει να υπάρχει ακόμα κι όταν δεν το βλέπει. Γι’ αυτό και αν κρύψεις κάτι, θα επιμείνει να το ψάχνει. Ξέρει ότι δεν εξαφανίστηκε.
Αυτό μπορεί να μοιάζει μικρό, αλλά στην πραγματικότητα είναι τεράστιο βήμα. Γιατί επηρεάζει ακόμη και το πώς βιώνει τον αποχωρισμό. Σιγά σιγά αρχίζει να καταλαβαίνει ότι όταν φεύγεις, δεν χάνεσαι για πάντα. Φεύγεις και επιστρέφεις. Και αυτό φέρνει μια πρώτη αίσθηση ασφάλειας.
Παρόλα αυτά, υπάρχει κάτι που δεν έχει αναπτυχθεί ακόμη αρκετά. Η πρόβλεψη του κινδύνου. Μπορεί να βλέπει ότι κάτι κινείται ή πέφτει, αλλά δεν μπορεί να υπολογίσει τι θα συμβεί μετά. Εκεί είναι που χρειάζεται εσένα. Όχι σαν μόνιμο φρένο, αλλά σαν δίχτυ ασφαλείας.
Το «δες με» που λέει χωρίς λέξεις
Υπάρχει μια στιγμή που σχεδόν όλοι οι γονείς αναγνωρίζουν αμέσως. Το παιδί έρχεται, σου δίνει ένα παιχνίδι ή κάνει κάτι και σταματά για ένα δευτερόλεπτο κοιτώντας σε κατευθείαν στα μάτια. Δεν ζητά απλώς προσοχή. Ζητά να το δεις πραγματικά.
Άλλες φορές θέλει να συμμετέχεις στο παιχνίδι του και άλλες να παρακολουθείς από απόσταση χωρίς να επεμβαίνεις. Και ναι, εκείνο το χαμόγελο ή το χειροκρότημά σου λειτουργεί σαν καύσιμο. Του λέει ότι αξίζει να συνεχίσει να προσπαθεί.
Το εντυπωσιακό είναι πως, ενώ ακόμα δεν έχει πλήρη επίγνωση του κινδύνου ούτε την ωριμότητα να αποφεύγει πάντα τα ίδια λάθη, έχει μια ασταμάτητη ανάγκη να ανακαλύψει τον κόσμο. Και όσο εσύ καταφέρνεις να βρίσκεσαι λίγο δίπλα και λίγο πίσω, δίνοντάς του ταυτόχρονα ελευθερία και ασφάλεια, τόσο θα βλέπεις αυτό το μικρό μυαλό να ανοίγει καθημερινά μπροστά σου με τρόπους που δεν επαναλαμβάνονται ποτέ ακριβώς ίδιοι.
Γεια σου φίλη! Είμαι η Μάρθα και αγαπώ καθετί καινούργιο! Παρόλο που ξεκίνησα με σπουδές στη Διοίκηση Επιχειρήσεων, το πάθος μου για τη γραφή με οδήγησε στη Δημοσιογραφία, όπου ολοκλήρωσα το μεταπτυχιακό μου στο ΕΚΠΑ. Πάντα με γοήτευε ο κόσμος του lifestyle, της μόδας, της ομορφιάς και της διακόσμησης (ζυγός που θέλει αρμονία), και τώρα έχω τη χαρά να μοιράζομαι τις δικές μου ιδέες και σκέψεις μαζί σου. Είσαι έτοιμη για αυτό το ταξίδι;
Leave a Reply