Η ζήλια είναι ένα από τα συναισθήματα που δύσκολα παραδεχόμαστε. Μας κάνει να νιώθουμε μικροί, ανασφαλείς ή ακόμη και κακοί άνθρωποι. Έτσι, πολλές φορές προσπαθούμε να την κρύψουμε, να την αρνηθούμε ή να τη μετατρέψουμε σε θυμό απέναντι στους άλλους.
Η αλήθεια, όμως, είναι πιο απλή. Σχεδόν όλοι ζηλεύουμε κάποια στιγμή. Μπορεί να ζηλέψουμε τον σύντροφό μας, μια φίλη που πέτυχε επαγγελματικά, έναν άνθρωπο που φαίνεται πιο όμορφος, πιο δημοφιλής ή πιο ευτυχισμένος από εμάς. Η ζήλια είναι ένα σύνθετο συναίσθημα που μπορεί να περιλαμβάνει φόβο, καχυποψία, θυμό, ντροπή και αγωνία ότι κινδυνεύουμε να χάσουμε μια σχέση ή τη θέση μας στη ζωή κάποιου.
Το πρόβλημα δεν είναι ότι νιώθουμε ζήλια. Το πρόβλημα ξεκινά όταν την αφήνουμε να καθορίζει τον τρόπο με τον οποίο σκεφτόμαστε, μιλάμε και συμπεριφερόμαστε.
Ας παραδεχτούμε πρώτα τι νιώθουμε
Το πρώτο βήμα δεν είναι να πολεμήσουμε τη ζήλια, αλλά να την αναγνωρίσουμε. Αντί να λέμε «δεν ζηλεύω, απλώς βλέπω τι συμβαίνει», χρειάζεται να έχουμε την ειλικρίνεια να πούμε στον εαυτό μας «ζηλεύω και θέλω να καταλάβω γιατί». Η αναγνώριση του συναισθήματος δεν σημαίνει ότι το δικαιολογούμε. Σημαίνει ότι σταματάμε να κρυβόμαστε πίσω από κατηγορίες, ειρωνείες ή ελεγκτικές συμπεριφορές.
Η ζήλια συχνά συνδέεται με προηγούμενες εμπειρίες, χαμηλή αυτοεκτίμηση, φόβο απόρριψης ή ανασφαλή τρόπο σύνδεσης με τους άλλους. Δεν προκύπτει πάντοτε επειδή κάποιος μας έδωσε πραγματική αφορμή. Μερικές φορές γεννιέται από παλιές πληγές που δεν έχουν ακόμη κλείσει.
Ξεχωρίζουμε τα γεγονότα από τα σενάρια
Όταν ζηλεύουμε, το μυαλό μας έχει την τάση να γεμίζει τα κενά με το χειρότερο δυνατό σενάριο. Ο σύντροφός μας αργεί να απαντήσει και εμείς θεωρούμε ότι μας αποφεύγει. Μια φίλη δεν μας κάλεσε κάπου και πιστεύουμε ότι δεν μας θέλει πια στη ζωή της. Ένας συνάδελφος παίρνει προαγωγή και συμπεραίνουμε ότι εμείς δεν αξίζουμε τίποτα.
Εκείνη τη στιγμή χρειάζεται να αναρωτηθούμε τι γνωρίζουμε πραγματικά και τι απλώς υποθέτουμε. Ένα συναίσθημα μπορεί να είναι αληθινό, αλλά η ιστορία που χτίζουμε γύρω από αυτό δεν είναι απαραίτητα γεγονός.
Πριν αντιδράσουμε, μπορούμε να γράψουμε σε ένα χαρτί δύο στήλες. Στη μία να βάλουμε όσα γνωρίζουμε και στην άλλη όσα φοβόμαστε. Αυτή η απλή διαδικασία μάς βοηθά να δούμε πόσο συχνά αντιμετωπίζουμε τις υποθέσεις μας σαν αποδείξεις.
Δεν ψάχνουμε συνεχώς για επιβεβαίωση
Η ζήλια συχνά μας σπρώχνει σε έναν φαύλο κύκλο ελέγχου. Κοιτάμε κινητά, παρατηρούμε ποιος έκανε like, εξετάζουμε παλιές φωτογραφίες, κάνουμε την ίδια ερώτηση ξανά και ξανά και ζητάμε διαρκώς διαβεβαιώσεις.
Για λίγα λεπτά μπορεί να νιώσουμε καλύτερα. Σύντομα, όμως, η αμφιβολία επιστρέφει και ζητά ακόμη περισσότερο έλεγχο. Η εμμονική αναζήτηση πληροφοριών δεν δημιουργεί ασφάλεια. Αντίθετα, τροφοδοτεί τη ζήλια και μας κάνει να εξαρτόμαστε από τη συμπεριφορά των άλλων για να ηρεμήσουμε.
Ιδιαίτερα όταν η ζήλια αφορά το παρελθόν ενός συντρόφου, οι συνεχείς ερωτήσεις και η αναζήτηση λεπτομερειών μπορεί να ενισχύσουν την εμμονή αντί να τη μειώσουν.
Μιλάμε χωρίς να κατηγορούμε
Η σωστή επικοινωνία δεν ξεκινά με τη φράση «εσύ με κάνεις να ζηλεύω». Αντί να κατηγορούμε, μπορούμε να περιγράψουμε αυτό που νιώθουμε και αυτό που χρειαζόμαστε. Για παράδειγμα, μπορούμε να πούμε «ένιωσα ανασφάλεια όταν συνέβη αυτό και θα ήθελα να το συζητήσουμε» αντί για «σίγουρα κάτι κρύβεις».
Η διαφορά είναι τεράστια. Στην πρώτη περίπτωση ανοίγουμε έναν διάλογο. Στη δεύτερη στήνουμε μια δίκη στην οποία έχουμε ήδη αποφασίσει ότι ο άλλος είναι ένοχος.
Η επικοινωνία μπορεί να ενισχύσει την εμπιστοσύνη, ενώ η παρακολούθηση, η ανάκριση και η τιμωρητική συμπεριφορά συνήθως απομακρύνουν τους ανθρώπους.
Αυτό, βέβαια, δεν σημαίνει ότι αγνοούμε πραγματικές ενδείξεις ψέματος, απιστίας ή ασέβειας. Η αντιμετώπιση της ζήλιας δεν απαιτεί να γίνουμε αφελείς. Απαιτεί να βασίζουμε τις αποφάσεις μας σε γεγονότα και όχι μόνο στον φόβο μας.
Σταματάμε να συγκρίνουμε ολόκληρη τη ζωή μας με μια εικόνα
Η σύγκριση είναι ένα από τα βασικά καύσιμα της ζήλιας. Βλέπουμε το σώμα, τη σχέση, τη δουλειά ή το σπίτι κάποιου και αισθανόμαστε ότι εμείς έχουμε μείνει πίσω.
Ξεχνάμε, όμως, ότι συγκρίνουμε τις δικές μας ανασφάλειες, αποτυχίες και δύσκολες στιγμές με την πιο προσεγμένη εικόνα που επιλέγει να παρουσιάσει ένας άλλος άνθρωπος. Η συνεχής σύγκριση μπορεί να επηρεάσει αρνητικά την ψυχική μας ευεξία και να μας εγκλωβίσει στην αίσθηση ότι ποτέ δεν είμαστε αρκετοί.
Όταν ζηλεύουμε κάποιο χαρακτηριστικό ή επίτευγμα, μπορούμε να ρωτήσουμε τον εαυτό μας τι ακριβώς επιθυμούμε. Ίσως η ζήλια δεν μας λέει ότι θέλουμε να γίνουμε κάποιος άλλος. Ίσως μας δείχνει ότι έχουμε παραμελήσει μια δική μας ανάγκη ή φιλοδοξία.
Χτίζουμε μια ζωή που δεν περιστρέφεται γύρω από τους άλλους
Η ζήλια δυναμώνει όταν ολόκληρη η αυτοεκτίμησή μας εξαρτάται από μία σχέση, μία δουλειά ή την αποδοχή ενός συγκεκριμένου ανθρώπου.
Χρειαζόμαστε δικούς μας στόχους, φίλους, ενδιαφέροντα, οικονομική και συναισθηματική αυτονομία. Όχι για να απομακρυνθούμε από τους ανθρώπους που αγαπάμε, αλλά για να μη ζητάμε από εκείνους να καλύψουν κάθε κενό μέσα μας.
Η αυτοπεποίθηση δεν χτίζεται με θετικές φράσεις μπροστά στον καθρέφτη. Χτίζεται όταν κρατάμε τις υποσχέσεις που δίνουμε στον εαυτό μας, όταν αποκτούμε δεξιότητες, όταν φροντίζουμε το σώμα και την ψυχική μας υγεία και όταν τολμάμε να κάνουμε πράγματα που μας φοβίζουν.
Δεν αντιδρούμε πάνω στην ένταση της στιγμής
Όταν νιώθουμε έντονη ζήλια, δεν είναι η κατάλληλη στιγμή για μεγάλα μηνύματα, καβγάδες ή τελεσίγραφα.
Μπορούμε να κάνουμε μια παύση, να αναπνεύσουμε, να περπατήσουμε ή να περιμένουμε μέχρι να πέσει η ένταση. Η καθυστέρηση της αντίδρασης δεν σημαίνει ότι καταπιέζουμε το συναίσθημά μας. Σημαίνει ότι αρνούμαστε να αφήσουμε ένα προσωρινό κύμα φόβου να προκαλέσει μόνιμη ζημιά. Δεν χρειάζεται να πιστεύουμε κάθε σκέψη που περνά από το μυαλό μας. Κυρίως, δεν χρειάζεται να μετατρέπουμε κάθε σκέψη σε πράξη.
Πότε η ζήλια χρειάζεται βοήθεια
Η ζήλια δεν είναι από μόνη της ψυχική διαταραχή. Μπορεί, όμως, να γίνει σοβαρό πρόβλημα όταν προκαλεί εμμονικές σκέψεις, συνεχείς ελέγχους, παρακολούθηση, ξεσπάσματα, απειλές ή βίαιες παρορμήσεις.
Επίσης, χρειάζεται προσοχή όταν επηρεάζει την καθημερινότητα, τη δουλειά, τον ύπνο και τις σχέσεις μας ή όταν αισθανόμαστε ότι δεν μπορούμε να τη διαχειριστούμε μόνοι μας. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η ψυχοθεραπεία μπορεί να μας βοηθήσει να εντοπίσουμε τις βαθύτερες αιτίες, να ρυθμίσουμε τα συναισθήματά μας και να μάθουμε πιο υγιείς τρόπους επικοινωνίας.
Η ζήλια δεν αποδεικνύει την αγάπη
Η φράση «ζηλεύει επειδή αγαπάει» έχει δικαιολογήσει πολλές τοξικές συμπεριφορές. Η αγάπη δεν μετριέται με ελέγχους, περιορισμούς και καχυποψία. Ούτε η κτητικότητα αποτελεί ένδειξη ενδιαφέροντος.
Μπορούμε να αγαπάμε έναν άνθρωπο και παράλληλα να σεβόμαστε την ελευθερία, τις φιλίες και την προσωπικότητά του. Μπορούμε επίσης να ζητάμε διαφάνεια και σταθερότητα χωρίς να παραβιάζουμε τα όριά του.
Η ζήλια δεν εξαφανίζεται επειδή την αγνοούμε. Υποχωρεί όταν καταλάβουμε τι προσπαθεί να μας πει, όταν δουλέψουμε την αυτοεκτίμησή μας και όταν μάθουμε να εμπιστευόμαστε χωρίς να χάνουμε την κρίση μας. Δεν χρειάζεται να μη ζηλέψουμε ποτέ ξανά. Χρειάζεται να μην αφήσουμε τη ζήλια να αποφασίζει για εμάς.
Γεια σου φίλη! Είμαι η Μάρθα και αγαπώ καθετί καινούργιο! Παρόλο που ξεκίνησα με σπουδές στη Διοίκηση Επιχειρήσεων, το πάθος μου για τη γραφή με οδήγησε στη Δημοσιογραφία, όπου ολοκλήρωσα το μεταπτυχιακό μου στο ΕΚΠΑ. Πάντα με γοήτευε ο κόσμος του lifestyle, της μόδας, της ομορφιάς και της διακόσμησης (ζυγός που θέλει αρμονία), και τώρα έχω τη χαρά να μοιράζομαι τις δικές μου ιδέες και σκέψεις μαζί σου. Είσαι έτοιμη για αυτό το ταξίδι;
Leave a Reply